Na czym polega rola BIK?
Przepisy Prawa bankowego pozwalają bankom i innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielania kredytów przekazywać informacje o klientach do instytucji utworzonej w celu ich gromadzenia i udostępniania¹. Tą instytucją jest BIK. W systemie finansowym pełni ono kilka funkcji:
- wymiana informacji między kredytodawcami, które bez wspólnej bazy nie wiedziałyby o zobowiązaniach klienta w innych instytucjach,
- wsparcie oceny ryzyka, bo kredytodawca może sprawdzić, czy nowe zobowiązanie nie obciąży nadmiernie budżetu konsumenta,
- ograniczanie nadmiernego zadłużenia, ponieważ dane o bieżących ratach pozwalają uwzględnić je w ocenie,
- ograniczanie wyłudzeń, bo zapytania i zobowiązania zaciągnięte na cudze dane mogą zostać wykryte przez osobę, której dotyczą.
Jakie dane trafiają do BIK?
Baza obejmuje zarówno informacje pozytywne, jak i negatywne. Figurowanie w niej nie oznacza więc zaległości.
|
Rodzaj danych |
Przykłady |
|---|---|
|
dane o zobowiązaniach |
rodzaj, kwota, data zawarcia umowy, okres spłaty |
|
historia spłaty |
terminowe raty, opóźnienia i ich długość |
|
zapytania kredytowe |
informacja o tym, że kredytodawca sprawdzał dane klienta |
Dane o zobowiązaniu spłaconym terminowo mogą pozostać w bazie po jego wygaśnięciu za zgodą klienta. Bez zgody dane mogą być przetwarzane przez 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania, jeśli zwłoka przekroczyła 60 dni, a od poinformowania klienta o tym zamiarze upłynęło 30 dni².
BIK a ocena zdolności kredytowej
Każdy kredytodawca przed zawarciem umowy ocenia zdolność kredytową konsumenta³. Instytucja pożyczkowa opiera tę ocenę m.in. na danych z BIK lub biur informacji gospodarczej⁴, a pożyczki może udzielić wyłącznie po pozytywnym wyniku⁵. BIK nie podejmuje decyzji kredytowych. Udostępnia dane, a decyzję podejmuje kredytodawca.
Mylące określenia
Określenie pożyczka bez BIK i KRD odnosi się do sytuacji, w której kredytodawca nie korzysta z danych tych dwóch baz. Nie oznacza braku oceny zdolności kredytowej, która jest obowiązkowa przy każdej umowie o kredyt konsumencki³. Kredytodawca opiera ją wtedy na innych źródłach, np. na oświadczeniu konsumenta o dochodach i wydatkach⁶.
Podobnie karta kredytowa bez BIK nie oznacza, że limit przyznaje się bez weryfikacji. Limit na karcie kredytowej jest kredytem odnawialnym⁷, a więc także umową o kredyt konsumencki. Przed jej zawarciem kredytodawca ocenia zdolność kredytową konsumenta, a wniosek może zostać rozpatrzony odmownie.
Dostęp do własnych danych
Każdy może sprawdzić, jakie informacje przetwarza na jego temat BIK, korzystając z prawa dostępu do danych osobowych⁸. Kopia danych jest bezpłatna raz na 6 miesięcy, a samodzielne sprawdzenie nie wpływa na ocenę punktową⁹. Nieprawidłowe dane prostuje instytucja, która je przekazała¹⁰.
Stan prawny: wrzesień 2026 r.
Przypisy
¹ Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, art. 105 ust. 4.
² Tamże, art. 105a ust. 3.
³ Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 9.
⁴ Tamże, art. 9a ust. 2.
⁵ Tamże, art. 9a ust. 1.
⁶ Tamże, art. 9a ust. 3.
⁷ Tamże, art. 3 ust. 2 pkt 5.
⁸ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), art. 15.
⁹ Biuro Informacji Kredytowej, "Raport BIK i kopia danych – czym to się różni?", bik.pl.
¹⁰ RODO, art. 16.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady finansowej ani oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego.
