Kto może składać wnioski do programu?
Zgodnie z założeniami programu Kulturalny ORLEN, na liście podmiotów, które mogą wnioskować o dofinansowanie projektów dla dzieci i młodzieży mogą się znaleźć samorządowe instytucje kultury, fundacje, stowarzyszenia (w tym stowarzyszenia zwykłe), koła gospodyń wiejskich, spółdzielnie socjalne, a także pałace młodzieży, młodzieżowe domy kultury, ogniska pracy pozaszkolnej, ogrody jordanowskie i ogniska artystyczne.
Projekty, którym zostanie przyznany grant realizowane będą w formie zajęć o tematyce kulturalnej (np. warsztatów artystycznych lub edukacyjnych: plastycznych, teatralnych, fotograficznych, ceramicznych, literackich, filmowych) lub przedsięwzięć/wydarzeń kulturalnych (np. festiwale muzyczne, literackie, teatralne, filmowe, spotkania z twórcami, pokazy, koncerty, wystawy).
Na co można przeznaczyć środki?
Środki przyznane w ramach programu można przeznaczyć na szereg działań bezpośrednio związanych z realizacją projektu i wskazanych we wniosku. Na liście znajdują się m.in. organizacja stacjonarnych zajęć lub warsztatów kulturalnych i edukacyjnych, wynagrodzenia animatorów lub szkoleniowców prowadzących zajęcia czy pokrycie kosztów szkoleniowych instruktorów biorących udział w projekcie.
Grant można przeznaczyć ponadto na opłacenie czynszu najmu za nieruchomości wykorzystane na potrzeby realizacji projektu, organizację i produkcję wydarzeń kulturalnych, realizację nagrań audio i video, rejestrację zajęć, spektakli, koncertów czy przygotowanie filmów. Wsparcie obejmuje również zakup materiałów i usług zwiększających dostępność projektu dla osób z niepełnosprawnościami (audiodeskrypcja, tłumaczenia migowe czy pomoce sensoryczne).
Dzięki przyznanym środkom beneficjenci programu mogą sfinansować także zakup wyposażenia, narzędzi czy aparatury na potrzeby realizacji projektu, działań promocyjnych i komunikacyjnych czy też transportu uczestników projektu.
Główne założenia Kulturalnego ORLENU
Program Kulturalny ORLEN powstał z myślą o wzmacnianiu roli kultury jako przestrzeni spotkania, dialogu i budowania wspólnoty. Jego celem jest integrowanie mieszkańców wokół wartości płynących z uczestnictwa w życiu kulturalnym, wzmacnianie więzi społecznych oraz aktywne angażowanie lokalnych społeczności. Program sprzyja tworzeniu trwałych relacji, opartych na współdziałaniu, współodpowiedzialności i otwartości na potrzeby innych.
Kulturalny ORLEN wspiera rozwój dzieci i młodzieży poprzez upowszechnianie dostępu do kultury i edukacji kulturalnej, aktywizowanie młodych ludzi oraz zachęcanie do twórczego uczestnictwa w życiu społecznym. Działania programu uwzględniają potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz dzieci i młodzieży zagrożonych wykluczeniem, dążąc do realnego wyrównywania szans i eliminowania barier w dostępie do oferty kulturalnej, zwłaszcza w miejscowościach do 200 tys. mieszkańców.
Program Kulturalny ORLEN wzmacnia także więzi międzypokoleniowe, tworząc przestrzeń do wspólnych doświadczeń, wymiany wiedzy i budowania wzajemnego zrozumienia między pokoleniami. Jednocześnie promuje dbałość o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, motywując ich do aktywności, wyjścia poza świat wirtualny oraz nawiązywania relacji opartych na dialogu, empatii i bezpośrednim kontakcie z innymi.
Istotnym elementem programu jest również kształtowanie postaw otwartości, wrażliwości i szacunku dla różnorodności. Kulturalny ORLEN wspiera budowanie poczucia własnej wartości wśród młodych ludzi, pokazując, że kultura może być narzędziem rozwoju osobistego, wzmacniania tożsamości oraz świadomego uczestnictwa w życiu społecznym. Dzięki temu program realnie przyczynia się do tworzenia bardziej spójnych, zaangażowanych i inkluzywnych społeczności.
Ogromne zainteresowanie pierwszą edycją programu
Już na etapie przyjmowania wniosków do pierwszej edycji programu stało się jasne, że zapotrzebowanie na wsparcie w obszarze kultury jest bardzo duże. Łącznie złożono prawie 2,8 tys. wniosków. Wstępnie planowano wybrać spośród nich 100 zwycięskich projektów, jednak skala zainteresowania i wysoki poziom zgłoszonych projektów doprowadziły do zwiększenia tej liczby do 185.Dofinansowanie otrzymały instytucje kultury, fundacje i stowarzyszenia z małych miejscowości z całej Polski.
Z podobnym zamiarem wystartował nabór do drugiej edycji programu Kulturalny ORLENU - budowania wspólnoty wokół kultury wśród dzieci i młodzieży w wieku szkolnym oraz ich aktywizacja kulturalna. Szczególna, choć niejedyna uwaga skupiona jest na osobach z niepełnosprawnościami lub zagrożonych wykluczeniem.
Przykłady instytucji wspartych w pierwszej edycji programu Kulturalnego ORLEN
Bezmiechowa Dolna, mała bieszczadzka wieś jest miejscem, w którym dzieci mogą odkrywać własne talenty. Dla wielu z nich jest to pierwsze spotkanie z magią sceny, sztuką i twórczą ekspresją. Wszystko to dzięki rozszerzonej ofercie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lesku, która pierwotnie obejmowała wyłącznie wypożyczanie książek, prowadzenie Regionalnej Izby Pamięci oraz zajęcia edukacyjno-czytelnicze dla najmłodszych.
- Dzięki programowi "Kulturalny ORLEN" mogliśmy zaproponować coś nowego: warsztaty plastyczne i teatralne skierowane do dzieci z terenów wiejskich - wyjaśniła dyrektorka placówki Maria Petka-Fundanicz. W ramach przedsięwzięcia zaplanowano m.in. wyjazd do Teatru Maska w Rzeszowie na spektakl "Dziewczynka z zapałkami", udział w lekcji teatralnej "Od kogo wiele zależy" oraz spotkanie z cenionym aktorem Arturem Barcisiem.
Wyjątkowe aktywności dla dzieci prowadzi także Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Warsztaty teatralne pod nazwą "Bądź kreatywnym artystą" dają najmłodszym możliwość pracy nad występem oraz nauki procesu tworzenia widowiska od podstaw.
Chcieliśmy wyjść naprzeciw lokalnej społeczności, odejść od wizerunku instytucji skierowanej wyłącznie do specjalistów czy pasjonatów. Zależało nam na wielopokoleniowym otwarciu się na mieszkańców i zaproszeniu do współpracy dzieci, które wnoszą ogrom pozytywnej energii
Szczególny obszar kreatywności mają także do dyspozycji młodzi mieszkańcy Kluczborka, gdzie Kulturalny ORLEN przyczynił się do rozpoczęcia innowacyjnego projektu CERAMOMIASTO. Podopieczni Centrum Kultury w Kluczborku tworzą unikalne prace, które w niedalekiej przyszłości ozdobią murale, mozaiki i instalacje w samym sercu miasta.
– Zajęcia ceramiczne uświadomiły nam, jak ogromny potencjał drzemie w dzieciach. To miejsce, które nie tylko rozwija zdolności manualne i wyobraźnię, ale przede wszystkim buduje poczucie, że ich działania mają realne znaczenie – podkreślił Jarosław Paluch, dyrektor Centrum Kultury w Kluczborku, gdzie odbywają się warsztaty.
Harmonogram naboru do drugiej edycji programu Kulturalny ORLEN
Wnioski do drugiej edycji Kulturalnego ORLENU będą przyjmowane do 6 marca 2026 roku. Następnie rozpocznie się proces weryfikacji zgłoszeń, zaś do 30 czerwca 2026 roku zostanie ogłoszona lista beneficjentów (termin ten może ulec zmianie). Start realizacji projektów objętych wsparciem w ramach drugiej edycji ruszy 1 września 2026 roku.
Program Kulturalny ORLEN został objęty honorowymi patronatami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministra Edukacji. Jego organizatorami są ORLEN oraz Fundacja ORLEN im. Ignacego Łukasiewicza. Wszelkie informacje dostępne są na stronie internetowej www.kulturalnyorlen.pl.
