Temat inflacji w ostatnich latach wybrzmiał ze zdwojoną siłą. Zaczął się on pojawiać nie tylko na pierwszych stronach w mediach finansowych, ale również tych, które na co dzień omijają tematy gospodarcze szerokim łukiem. Dwucyfrowa inflacja, która w Polsce momentami zbliżała się do 20 proc., musiała jednak robić wrażenie, tym bardziej, że realnie wpływała ona także na portfele Polaków. Inflacja ma także istotny wpływ na rynki finansowe, w tym także na wyceny akcji na giełdach.
Inflacja, a ceny akcji
Mówiąc o wpływie inflacji na ceny akcji można rozpatrywać ten aspekt przez pryzmat wielu czynników: zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich. Co bowiem tak naprawdę oznacza inflacja? Sama inflacja to wzrost cen towarów i usług. Jeśli mamy do czynienia z wysoką inflacją spada siła nabywcza pieniądza, czyli mówiąc wprost: konsumenci mogą sobie pozwolić na mniej. Jest to więc wyzwanie przede wszystkim dla spółek, które nastawione są głównie na konsumenta. W przypadku wysokiej inflacji muszą się one zmierzyć z potencjalnie niższym popytem na swoje produkty, który może doprowadzić do niższych wyników finansowych, co może wywierać presję na cenę akcji na giełdzie. Odpowiedzią na mniejszy popyt mogą być wyższe ceny, które pod względem finansowym zrekompensują niższą sprzedaż, ale nie zawsze jest to możliwe. Wyższe ceny mogą bowiem dodatkowo odstraszać potencjalnych klientów.
Pośredni wpływ inflacji na rynek
Odpowiedzią "systemową" na wyższą inflację są działania banków centralnych. Chcąc zahamować wzrost cen, banki centralne zazwyczaj decydują się na podwyżki stóp procentowych. Te również nie pozostają bez wpływu na ceny akcji i tym samym można mówić o pośrednim wpływie inflacji na ich notowania. W jaki sposób? Wyższe stopy procentowe powodują m.in. zwiększenia atrakcyjności innych form inwestycji w tym przede wszystkim obligacji. Wyższe oprocentowanie papierów dłużnych może prowadzić do przepływu kapitału w ich kierunku kosztem właśnie akcji, a to może doprowadzić do ich przeceny.
Z drugiej strony wyższe stopy procentowe to także wyższe oprocentowanie długu, jakie zaciągają firmy czy to w postaci kredytów czy też obligacji korporacyjnych. Droższe finansowe może wywierać presję na marże i wyniki osiągane przez firmy, a to przecież zarówno perspektywy finansowe, jak i perspektywy rozwoju, są zazwyczaj podstawą decyzji inwestorów aby kupować akcje na giełdzie. Inna sprawa, że inflacja może mieć różny wpływ na poszczególne branże. Będzie ona m.in. wyzwaniem dla spółek finansujących się głównie długiem (m.in. branża deweloperska) czy też dla firm opartych na konsumencie. Wysokie stopy procentowe, które są odpowiedzią na podwyższoną inflację, mogą mieć jednak też pozytywny wpływ na niektóre sektory. Przykładem mogą być chociażby banki, dla których wyższe stopy procentowe oznaczają bowiem wyższe przychody z tytułu odsetek.
Niepewność rynkowa
Wysoka inflacja wprowadza także element niepewności do gospodarki. To może zniechęcać do podejmowania ryzyka, które jest nieodzownym elementem każdej inwestycji giełdowej. W takich warunkach osoby handlujące akcjami mogą oczekiwać niższych cen, które uzasadniałyby podejmowane ryzyko (w języku finansowym nazywane jest to premią za ryzyko). Z drugiej strony stosunkowo niewielka i będąca pod kontrolą, inflacja pozytywnie wpływa na gospodarkę, perspektywy rozwoju spółek i tym samym też na ich wyceny giełdowe.
Scenariuszem, który szczególnie powinien wzmóc czujność inwestorów to tzw. stagflacja, czyli okres w którym z jednej strony mamy podwyższoną inflację, a jednocześnie niski lub zerowy wzrost gospodarczy. W okresie stagflacji ceny akcji mogą być pod presją spadkową, gdyż z jednej strony rosną koszty działalności poprzez efekt inflacji, a z drugiej istnieje ryzyko ograniczonego popytu ze względu na słabnącą gospodarkę.
Inflacja jako czynnik ryzyka
Inflacja jest oczywiście jedną z główny miar w gospodarce, ale jak widać, nie pozostaje ona bez wpływu także na rynek finansowy. Decydując się więc na inwestowanie w akcje trudno przejść obojętnie wobec tego co dzieje się z inflacją. Szczególnie jeśli jej poziom znacząco odchyla się od historycznych średnich i celu, jaki ma założony bank centralny. Jest to dodatkowy element ryzyka, które jest zresztą stałym punktem każdej inwestycji, a to też powoduje, że trzeba do nich podchodzić odpowiedzialnie.
