Program obejmie ok. 10 tys. uczniów szkół ponadpodstawowych i zostanie zrealizowany w modelu wielopoziomowym: poprzez zajęcia dla młodzieży, szkolenia dla nauczycieli oraz materiały edukacyjne dla rodziców. Honorowy patronat nad pilotażem objęła dr n. med. Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.
Rosnąca ekspozycja młodzieży na mechanizmy hazardowe online
Impulsem do uruchomienia programu są wyniki badań dotyczących kondycji psychicznej młodzieży i skali zachowań ryzykownych w internecie. Dane europejskiego badania ESPAD 2024 wskazują na wyraźny wzrost ekspozycji nastolatków na treści i mechanizmy hazardowe. Odsetek 15-16-latków w Europie wykazujących "potencjalnie szkodliwy profil hazardowy" niemal podwoił się w ciągu pięciu lat – z 4,7% w 2019 r. do 8,5% w 2024 r. Jednocześnie 23% europejskich nastolatków deklaruje, że w ostatnim roku grało na pieniądze.
Eksperci zwracają uwagę, że granica między cyfrową rozrywką a hazardem staje się coraz mniej wyraźna. Mechanizmy losowości i systemów nagród – obecne m.in. w loot boxach, mikrotransakcjach czy obstawianiu wydarzeń sportowych online – są dziś integralną częścią środowiska cyfrowego młodych użytkowników. W efekcie działania profilaktyczne powinny wyprzedzać moment pojawienia się uzależnienia, koncentrując się na edukacji i rozumieniu mechanizmów "wciągania".
Działania edukacyjne wpisują się także w rosnącą debatę regulacyjną wokół mechanizmów losowych w grach. W styczniu 2025 r. Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak zaapelowała do rządu o objęcie loot boxów przepisami ustawy o grach hazardowych, wskazując na ich powszechną dostępność dla nieletnich oraz promowanie przez influencerów.
Ministerstwo Finansów potwierdziło, że analizuje problem i rozważa ewentualne zmiany legislacyjne, podkreślając, że zagadnienie obejmuje nie tylko hazard, ale także bezpieczeństwo małoletnich, ochronę konsumentów i regulacje usług cyfrowych. Obecnie loot boxy nie są wprost uznawane w polskim prawie za hazard, co – zdaniem ekspertów – sprzyja rozwojowi rynku opartego na mechanizmach uzależniających i utrudnia skuteczną ochronę dzieci i młodzieży.
Profilaktyka oparta na trzech filarach
Pilotaż obejmie ok. 38 szkół ponadpodstawowych z całej Polski (docelowo po dwie w każdym województwie) i potrwa pięć miesięcy. Program ma wspierać młodzież, nauczycieli i rodziców w rozpoznawaniu ryzyk oraz adekwatnym reagowaniu na wczesne sygnały problemów.
Szkolenia dla nauczycieli. W ramach pilotażu zaplanowano dziewięć szkoleń online dotyczących m.in. neurobiologicznych podstaw uzależnień behawioralnych (mechanizm dopaminergiczny), nowych zagrożeń cyfrowych (loot boxy, obstawianie meczów, mikrotransakcje, rola influencerów), uzależniających mechanizmów mediów społecznościowych (FOMO, powiadomienia, infinite scrolling) oraz procedur interwencji i komunikacji z rodzicami.
Zajęcia dla uczniów. Odbędzie się 456 zajęć online realizowanych podczas godzin wychowawczych przez studentów ostatnich lat psychologii, pracujących w modelu wsparcia rówieśniczego pod nadzorem doświadczonych psychologów. Obejmą one ok. 10 tys. uczniów klas 1-4 szkół ponadpodstawowych.
Materiały dla rodziców. Trzecim elementem pilotażu będą materiały edukacyjne dla rodziców dotyczące rozpoznawania symptomów uzależnień (np. znikanie pieniędzy, wahania nastroju, izolacja). Zostaną one dystrybuowane elektronicznie poprzez e-dzienniki (Librus, Vulcan) w dniu realizacji zajęć w danej szkole.
Partnerstwo organizacji i środowiska eksperckiego
Pilotaż zainaugurowano 23 lutego w Warszawie podczas spotkania eksperckiego z udziałem przedstawicieli środowisk zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży oraz profilaktyką uzależnień.
– Profilaktyka zaczyna się od rozmowy, zanim pojawi się realny problem. W programie "Nie daj się wciągnąć" uczymy młodych ludzi rozumienia mechanizmów stojących za cyfrowymi formami rozrywki opartymi na losowości i systemach nagród. Chcemy, by potrafili świadomie podejmować decyzje i wiedzieli, gdzie szukać wsparcia – podkreślił Tomasz Prosiński, prezes Fundacji Mentalnie Równi.
– Wierzymy, że skuteczna ochrona dzieci i młodzieży wymaga współpracy ekspertów, szkół i odpowiedzialnych instytucji. Ten pilotaż to konkretne, mierzalne działanie profilaktyczne oparte na wiedzy specjalistów i realnych potrzebach środowiska szkolnego. Jako Fundacja Totalizatora Sportowego chcemy aktywnie wspierać budowanie bezpiecznego środowiska dla młodych ludzi – zaznaczył Marek Orzechowski, prezes Fundacji Totalizatora Sportowego.
