Zarzuty za promowanie Wojanka i Palionka. Urząd o niedozwolonej presji na dzieci

W komunikacie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zauważono, że na kanałach youtube’owych WojanGames, WojanPlus, wojanteam_pl, Palion Games i Palion Games Plus treści reklamowe pojawiają się bardzo często i bywają wiele razy ponawiane w trakcie rozgrywki.

"W wielu przypadkach promocja produktów stanowi główny temat publikacji. Influencerzy płynnie przechodzą od komentowania przebiegu gry do prezentowania produktów, nie zmieniając przy tym charakteru narracji. Czasem przedsiębiorcy całkowicie zacierają granicę między rozrywką a treściami reklamowymi" – opisano.

Jako przykład wskazano tworzoną przez youtuberów fabułę w grze Minecraft polegającą np. na budowie wirtualnego sklepu Żabka lub innej sieci handlowej – z dostępnym asortymentem napojów marki Wojanek lub Palionek.

Zastrzeżenia prezesa UOKiK dotyczą przede wszystkim sposobu kierowania przekazu do odbiorców. W komunikacie wskazano, że influencerzy zwracają się bezpośrednio do dzieci, stosują atrakcyjny dla nich język, rymowanki oraz kolorowe animacje.

– Mówią, że inne dzieci już kupiły, nieraz po "kilkanaście sztuk" określonego produktu, czym odwołują się do potrzeby akceptacji rówieśniczej. Wywierają presję czasową strasząc, że produkt "jak zniknie to już nie wróci", a także podkreślają, że oferowane artykuły "przynoszą szczęście" lub są "magiczne" – wyliczono.

Podano też przykłady takich stwierdzeń: "Chcesz wrócić do szkoły jak sigma. Wbijaj na Wojan Shop. Dodaliśmy nową kolekcję szkolną"; "Wbijajcie do Żabek, póki te Wojanki jeszcze są"; "Uważaj, bo liczba zestawów jest ograniczona, a jak zniknie to już nie wróci. Sprawdź na Wojan Shop"; "Już wielu wojowników Wojana zdecydowało się zakupić ten zestaw i zamieścili oni nawet swoje opinie"; "Ilość koszulek jest mocno ograniczona, także śpieszcie się jeśli chcecie zdobyć swoją".

W analogiczny sposób promowany był Palionek: "Czy macie takiego boksa? Ponad 500 już osób ma takiego boksa, a Ty nie masz? Zapraszam serdecznie, wbijajcie, bo szkoła już jest zaraz"; "Tu jest koszulka na przedsprzedaży, o mam ją na sobie – koszulka Palionowo i ta koszuleczka jest tylko i wyłącznie z okazji piosenki. Dlatego jest limitowana, jest bardzo mało sztuk, bardzo mało sztuk. One naprawdę szybko się wyprzedadzą"; "Wpadajcie na Palion Style, zamawiajcie, póki jest, bo sprzedaje się jak gorące bułeczki, a szkoła już niedługo".

UOKiK przypomniał, że najmłodsi konsumenci nie mają jeszcze w pełni rozwiniętej umiejętności krytycznej oceny treści marketingowych, często nie posiadają zdolności do rozpoznawania komercyjnego charakteru przekazu, zwłaszcza gdy przybiera on rozrywkową formę. Bezpośrednia agresywna reklama może wykorzystywać ich zaufanie i brak doświadczenia oraz wywierać presję zakupową.

Wyliczono, że zakazane przekazy marketingowe w tym obszarze to takie, które spełniają łącznie trzy warunki: są skierowane do dzieci, wprost nakierowują je na kupno towarów lub usług i mają charakter bezpośredni.

W ocenie prezesa UOKiK treści publikowane na kanałach Wojana i Paliona mogą spełniać te kryteria.

Prezes Urzędu wszczął w tej sprawie postępowanie. Jeśli zarzuty się potwierdzą, przedsiębiorcom grozi kara do 10 proc. obrotu. Dodatkowo osoba zarządzająca Wojan Group może ponieść karę wynoszącą do 2 mln zł.

– Dzieci nie mogą być poddawane presji zakupowej poprzez agresywną reklamę. Tymczasem influencerzy, którym postawiłem zarzuty, promują swoje biznesy za pośrednictwem treści w mediach społecznościowych opartych na popularnych grach komputerowych dla dzieci. W jednej chwili relacjonują przebieg rozgrywki, a w następnej zachęcają do kupowania plecaków, napojów czy koszulek. Przekaz reklamowy jest wpleciony w treści o charakterze rozrywkowym. Dzieci muszą być chronione przed takimi działaniami – podkreślił w komunikacie prezes UOKiK Tomasz Chróstny.