REM stwierdziła naruszenie zasady szacunku i tolerancji w części materiałów portalu TVP Info. Jak podał ukraiński portal detector.media, REM w stanowisku z 30 kwietnia wskazała, że takie ujęcie może przesuwać uwagę z czynu zabronionego na pochodzenie sprawcy, co rodzi ryzyko stygmatyzacji.
Które publikacje wzbudziły kontrowersje?
Skarga dotyczyła trzech tytułów z marca 2026 roku: z 21 marca — "Ukraińcy produkowali narkotyki dla kiboli. Trzy rodzaje >towaru< na raz"; z 25 marca — "Były funkcjonariusz służb ukraińskich fałszował pieniądze. Nie działał sam"; oraz z 28 marca — "Ukraiński żołnierz szalał w Odessie. Strzelał i zdetonował granat".
W przypadku informacji z 25 marca wśród zatrzymanych, jak podano, byli: obywatel Ukrainy, obywatel Rosji i dwóch Polaków. Skarżący podkreślili, że inne media — "Gazeta Wrocławska" i "Onet Wiadomości" — kładły nacisk na istotę przestępstwa, a nie na narodowość.
Rada Etyki Mediów uznała argumentację fundacji za przekonującą w odniesieniu do części wskazanych materiałów. Rada podkreśliła, że eksponowanie pochodzenia w kontekście czynu, z którym nie jest ono merytorycznie powiązane, narusza standardy. Jednocześnie zaznaczono, że są sytuacje, gdy informacja o obywatelstwie jest uzasadniona dla zrozumienia wydarzeń.
W opublikowanym stanowisku członek REM Andrzej Krajewski przypomniał, że wskazywanie narodowości sprawców zwykle nie ma związku z samym przestępstwem i może prowadzić do stygmatyzacji.
Rada przywołała raport Europejskiej Komisji Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji z 27 czerwca 2023 roku, który wytykał polskim mediom takie praktyki. REM zwróciła też uwagę, że w incydencie w Odessie narodowość żołnierza mogła być informacyjnie istotna, o ile uzna się, że sam temat wart był publikacji.
Rada oczekuje od redakcji wyważenia prawa do informacji z art. 61 Konstytucji i unikania stygmatyzacji, gdy nie ma uzasadnienia dla podawania pochodzenia sprawców. W konkluzji REM oceniła skargę jako uzasadnioną i wskazała na naruszenie zasady poszanowania godności, praw i dobrego imienia.
Skarżący odwołali się do precedensu z 2015 roku, gdy dziennikarka Informacyjnej Agencji Radiowej Dorota Nygren została ukarana za odmowę podania narodowości sprawcy rozboju we Włoszech, uznając tę informację za nieistotną. REM przywołała ten przypadek jako przykład dylematu między ciekawością odbiorców a standardami etycznymi.
Artur Koldomasow, przewodniczący Rady Sojuszu i analityk Detector Media, ocenił decyzję rady pozytywnie. — Wysłaliśmy tę skargę, aby sprawdzić, jak polskie instytucje reagują na takie przypadki — zwłaszcza jeśli chodzi o treści głównego nadawcy kraju. Byliśmy zaskoczeni podejściem portalu informacyjnego TVP Info, zwłaszcza w porównaniu do regionalnych nadawców tej sieci — powiedział.
Jednocześnie jesteśmy wdzięczni Radzie Etyki Mediów za konstruktywne i dokładne rozpatrzenie sprawy oraz za upomnienie przekazane TVP Info. Dlatego rozpoczęliśmy ten projekt — aby zidentyfikować takie trendy i zwrócić na nie uwagę odpowiednich instytucji. Jesteśmy również szczególnie wdzięczni Detector Media za doświadczenie, które możemy teraz skutecznie wykorzystać na poziomie międzynarodowym.
Skarga została przygotowana na bazie monitoringu w projekcie "Obserwatorium Nienawiści — zobacz. Monitorujemy. Reagujemy.", finansowanym przez Komisję Europejską w ramach programu CERV (Obywatele, Równość, Prawa i Wartości) na lata 2021-2027.
Wsparcia udzieliła również Fundacja Batorego w ramach Programu Równych Praw. W przygotowaniu wniosków uczestniczyli pracownicy Detector Media — Artur Koldomasow i Andrij Pyłypenko.
