Wydawcy apelują o pilne wsparcie prasy. Argument bezpieczeństwa państwa

Polska Izba Wydawców (do niedawna Izba Wydawców Prasy), zrzeszająca wydawców prasy drukowanej i cyfrowej na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnopolskim, przyjęła uchwałę swojego walnego zgromadzenia członków w sprawie wsparcia sektora.

W dokumencie organizacja apeluje do polskich władz o uruchomienie środków przewidzianych w unijnej polityce spójności, w szczególności w ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, jako instrumentu mającego wesprzeć cały rynek prasy.

Izba wysłała też list do wiceministra Jana Szyszko, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. – Biorąc powyższe pod uwagę, zwracamy się z apelem o wprowadzenie konkretnych mechanizmów wsparcia, dla realizacji których należy zabezpieczyć środki w obecnym i przyszłym budżecie UE – w trwającym jeszcze Funduszu Spójności i zastępujących go wkrótce środkach przewidzianych w ramach planów partnerstwa krajowego i regionalnego – napisała w piśmie.

PIW w uchwale argumentuje, że bezpieczeństwo państwa nie powinno być rozumiane wyłącznie jako kwestie militarne. "Bardzo istotnym elementem bezpieczeństwa jest bowiem zapewnienie dostarczania i dostępności wiarygodnych informacji" – czytamy w uchwale. Izba wskazuje też na rosnącą skalę manipulacji i dezinformacji, podając jako przykład wyliczenie, według którego Rosja i Chiny w 2025 r. przeznaczyły łącznie 11 mld euro na manipulowanie informacjami i działania dezinformacyjne.

W uchwale podkreślono, że prasa działa w oparciu o odpowiedzialność redakcyjną i standardy dziennikarskie, co ma ograniczać ryzyko dezinformacji i wzmacniać zaufanie społeczne. PIW zwraca uwagę, że profesjonalne redakcje stanowią alternatywę wobec obiegu treści w mediach społecznościowych, który w ocenie organizacji jest podatny na manipulacje i opiera się na algorytmach.

Izba wskazuje również na potrzebę wzmacniania kompetencji medialnych społeczeństwa (media literacy) i powiązania tych działań z priorytetami przyszłej polityki budżetowej UE. W dokumencie pojawia się teza, że takie nakłady wpisują się nie tylko w obszar "Bezpieczna Europa", ale też w priorytety dotyczące inwestycji w ludzi oraz ochrony ludności i budowania odporności.

Wśród rozwiązań, które PIW wskazuje jako spotykane w wielu państwach UE, znalazły się propozycje finansowego i organizacyjnego wsparcia wydawców oraz redakcji. Organizacja postuluje m.in.:

• dotacje na produkcję redakcyjną, w tym na działalność lokalną,
• utworzenie Funduszu Wsparcia Mediów Lokalnych* jako osobnego, celowanego instrumentu,
• powołanie Funduszu Innowacji i Rozwoju (R&D dla mediów),
• kształcenie zawodowe dziennikarzy, m.in. w zakresie walki z dezinformacją i budowania odporności społecznej wobec wojny hybrydowej,
• dotacje na restrukturyzację.

PIW wskazuje też na potrzebę wdrożenia systemowych mechanizmów ekonomicznych i prawnych, które mają wzmacniać prasę oraz wspierać innowacyjność wydawców. W dokumencie zaakcentowano, że brak odpowiednich narzędzi i regulacji może pogłębiać kryzys wolnej prasy oraz ograniczać jej rolę społeczną i ekonomiczną.

W uchwale znalazły się postulaty odnoszące się zarówno do rozwiązań krajowych, jak i unijnych. Na poziomie krajowym PIW domaga się wprowadzenia zerowej stawki VAT na prasę. Na poziomie UE organizacja postuluje "wprowadzić rozszerzone licencje zbiorowe dla systemów AI" oraz usunąć wyjątek eksploracji tekstu i danych (TDM), który - według uchwały - nie był projektowany z myślą o systemach AI, a ma być nadużywany na dużą skalę ze szkodą dla wydawców i dziennikarzy.

Istotnym elementem apelu jest również kwestia dystrybucjy prasy jako stałego i bezpiecznego kanału docierania z rzetelnymi informacjami do odbiorców. PIW wskazuje na potrzebę wzmocnienia dostarczania prasy przez różnych dystrybutorów, wymieniając m.in. kolporterów, Pocztę Polską i operatorów automatów paczkowych. W uchwale podkreślono też znaczenie rozwiązań odpornych na skutki awarii zasilania i związane z nimi blackouty, co – według organizacji – ma ograniczać ryzyko wykluczenia informacyjnego i kulturalnego części społeczeństwa.

Na końcu dokumentu Walne Zgromadzenie Członków PIW apeluje do "wszystkich władz państwa polskiego" o pilne wdrożenie wskazanych działań i przeznaczenie na wsparcie niezależnej, profesjonalnej prasy odpowiednich środków, w tym z funduszy UE. "Brak takich działań przyniesie katastrofalne skutki dla szeroko rozumianej kultury, tradycji i tożsamości narodowej" – czytamy w uchwale.