Jednym ze sposobów, które umożliwiają zatrudnienie opiekunki do dziecka, jest umowa uaktywniająca. Pozwala ona na zatrudnienie niani przez rodziców, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej. W takim przypadku rodzice nie mają statusu płatnika podatku dochodowego, w więc nie muszą w ciągu roku odprowadzać zaliczek na PIT od wynagrodzenia niani i nie muszą przekazywać ani jej ani fiskusowi informacji PIT-11.
W rezultacie to niania musi samodzielnie rozliczyć się z fiskusem. Przychody uzyskane z umowy uaktywniającej są przychodami „z innych źródeł”. Co do zasady, takie przychody podlegają opodatkowaniu dopiero w zeznaniu rocznym, choć niania może odprowadzać miesięczne zaliczki na PIT.
Dla opiekunki właściwy jest PIT-36
Deklarację PIT-36 składają przede wszystkim przedsiębiorcy. Ministerstwo Finansów w broszurze informacyjnej do zeznania PIT-36 za 2014 r. wyjaśnia jednak, że na deklaracji PIT-36 rozlicza się także inne przychody, m.in. przychody uzyskane z innych źródeł, opodatkowanych na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie mieli obowiązku odprowadzania zaliczek na PIT. Na tym samym PIT-36 niania może też rozliczyć przychody z umowy o pracę, jeśli w 2014 r. równolegle pracowała na etacie.
Nie ma przeszkód, aby niania przy rozliczeniach skorzystała z preferencji podatkowych czy ulg, a więc rozliczyła się z małżonkiem czy dzieckiem lub skorzystała z ulg na dzieci. Oczywiście, może to zrobić tylko wtedy, jeśli spełnia warunki, które umożliwiają skorzystanie z ulg.
Odliczamy składki od nadwyżki ponad 1680 zł
Przychodem niani w ramach umowy uaktywniającej jest kwota uzyskana od zatrudniającego ją rodzica. Jest to też podstawa wymiaru składek ZUS-owskich. Trzeba ją wpisać w wierszu 8., poz. 81 deklaracji PIT-36, „przychód z innych źródeł”. W tym samym wierszu niania wykazuje koszty uzyskania przychodu w wysokości 20% przychodu pomniejszonego o potrącone przez rodzica (lub opłacone przez nianię) składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz dobrowolne „chorobowe”, zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 6 ustawy PIT. Następnie odlicza się od dochodu potrącone w roku podatkowym przez rodzica ze środków niani (czy zapłacone bezpośrednio przez nią) składki emerytalne, rentowe i chorobowe.
Na koniec niania odliczy od podatku pobrane przez rodzica składki na ubezpieczenie zdrowotne lub zapłacone bezpośrednio przez nią – do wysokości 7,75% podstawy opodatkowania. Do obliczenia zaliczki na PIT niania powinna zastosować najniższą stawkę wg skali podatkowej, czyli 18-proc., choć ma prawo wybrać stawkę wyższą, 32-proc.
Katarzyna Miazek, Tax Care
