Niekonstytucyjny abonament RTV?

RPO zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego przepisy ustawy o RTV dotyczące abonamentu. Zdaniem Rzecznika, niezgodne z konstytucją jest m.in. prawo KRRiT do określenia opłat z tytułu posiadania odbiorników.

Prof. Andrzej Zoll uważa też, że abonament jest w istocie daniną publiczną i charakteryzuje się cechami właściwymi dla podatków. Ustawa o radiofonii i telewizji nie spełnia tymczasem - zaznacza - konstytucyjnych wymogów nakładania takiej daniny.

Zgodnie z ustawą, opłaty abonamentowe pobierane są nie za samo posiadanie odbiornika telewizyjnego lub radiowego, czy też możliwość odbioru określonych programów, ale za używanie odbiorników. Jak zauważa Zoll, ustawa wprowadza więc domniemanie, że każdy, kto posiada odbiornik używa go. Za niezarejestrowanie odbiornika grozi administracyjna kara w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej.

Wpływy z abonamentu trafiają do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a ta dzieli te pieniądze między publiczne radio i telewizję. To Rada określa też co roku w drodze rozporządzenia wysokość opłat abonamentowych, a także ustala kto ma prawo do zniżek lub zwolnienia z opłaty.

"Analiza powoływanych wyżej przepisów ustawy o radiofonii i telewizji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wbrew swojej nazwie opłata abonamentowa przybiera postać daniny publicznej. Ustawowa konstrukcja tej opłaty nie jest bowiem w żaden sposób związana z jakimkolwiek wzajemnym świadczeniem ze strony państwa" - uważa Rzecznik.

Co więcej, wskazuje on, że abonament ma cechy podatku. Nakładać podatki czy daniny można tylko zgodnie z konstytucją poprzez ustawę, a przepisy takie muszą spełniać określone wymogi.

Takich wymogów - uznał prof. Zoll - nie spełnia ustawa o RTV; nie określa bowiem m.in. wysokości opłat, przyznawania zwolnień i zniżek od niej. "Nie został więc w tym zakresie dochowany wynikający z art. 217 Konstytucji RP wymóg wyłączności ustawy w zakresie określania stawek podatkowych oraz zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków. Wymóg ten ma nie tylko charakter formalny, ale stanowi ponadto gwarancję przestrzegania praw i wolności obywatelskich" - podkreśla rzecznik w uzasadnieniu do wniosku do TK.

Tym samym - uznał Rzecznik - ustawa o rtv w zakresie jakim upoważnia KRRiT do określenia opłat jest niezgodna z konstytucją. Według niego, jest to "upoważnienie blankietowe", czyli bez ramowych wskazówek, dającego Radzie całkowitą samodzielność regulacji.