Po co są wyjazdy prasowe? "Nie chcą dać podwyżki, to wyślą na wycieczkę"

"Nie mamy czasu jeździć" – odpisał prowadzący kanał technologiczny koledze z kanału popkulturalnego. Inny twórca technologiczny dodał: "Nie jeżdżę od siedmiu lat i nie zamierzam". Tymczasem na zdjęciu z konferencji technologicznego giganta, które wywołało dyskusję, z szerokim uśmiechem pozuje influencer o milionowych zasięgach. Sprawdzamy, kto dziś jeździ na wyjazdy prasowe, kto z nich rezygnuje i jak wpływa to na teksty powstające po takich wydarzeniach.

Karolina Pałys-Guzik
Karolina Pałys-Guzik
Udostępnij artykuł:
Po co są wyjazdy prasowe? "Nie chcą dać podwyżki, to wyślą na wycieczkę"
Sprawdzamy, kto dziś jeździ na wyjazdy prasowe, kto z nich rezygnuje i jak wpływa to na teksty powstające po takich wydarzeniach.

Jesteś z branży mediów, marketingu i PR? Obserwuj nas na LinkedIn.

Przytoczoną dyskusję można prześledzić na portalu X. Pytanie zadał Popkulturalny Wojtek, ilustrując je obrazkiem z konferencji Apple w Los Angeles. "Taki Kacper Jasper dostał od Apple zaproszenie na premierę do LA. A jak tam nasi rodzimi jutuberzy technologiczni? Mieliście zapro na mailu?" – zagadnął.

Wywołani do odpowiedzi zostali Dawid Kosiński oraz Antyfan, Bartek Zawisza. Naczelny Kanału "O technologii" doprecyzował w osobnym wpisie, że w wyjazdach prasowych nie widzi nic złego. A zaproszenie kiedyś dostał. Chyba.

O tym, że z niczego nie może wyniknąć "nic złego", warto jednak podyskutować – choćby dla zasady. W artykule "Dlaczego nasi dziennikarze odmawiają darmowych wyjazdów i gratisów", opublikowanym w dziale Podróże portalu NYTimes.com, zasady etyki zawodowej przedstawiono jasno i bez wyjątków: redakcja płaci za wszystko. Nawet jeśli oznacza to wydatek rzędu 11 tysięcy dolarów za luksusowy lot francuskim odrzutowcem.

Taka postawa napawa amerykańskich dziennikarzy – jak sami przyznają – dumą. Polskich wprawia raczej w osłupienie. Trudno bowiem ukryć, że w redakcjach lifestylowych, podróżniczych, motoryzacyjnych czy technologicznych przyjmowanie propozycji od marek rzadko uchodzi za zagrożenie dla dziennikarskiej niezależności. Częściej traktuje się je jako luksusową odskocznię od szarej codzienności.

Jest jakby luksusowo, czyli o plusach

– W swojej karierze miałem przyjemność uczestniczyć w najróżniejszych wyjazdach prasowych: od motoryzacyjnych, przez technologiczne i podróżnicze, po szeroko pojętą kategorię "inne". I niezależnie od tego, co mówi się o pracy w mediach, uważam, że jest to jeden z największych niematerialnych benefitów tego zawodu – mówi nam jeden z menedżerów wyższego szczebla. Będziemy nazywać go A.

– Dzięki takim wyjazdom naprawdę można zobaczyć kawał świata, poznać fantastycznych ludzi i trafić do miejsc, do których samemu pewnie nigdy by się nie poleciało, czy to z braku okazji, czy pieniędzy – dodaje.

W przypadku takich wyjazdów stosunek jakości do ceny ma ogromne znaczenie. O jakości niech świadczy żartobliwa, choć zapewne niepozbawiona prawdy anegdota drugiego z naszych rozmówców – dziennikarza, którego nazwiemy B: – Znajomy mawiał, że firma go wysyła często na takie presstripy, bo nie chcą mu dać podwyżki i to ma być forma takiego trochę zadośćuczynienia na zasadzie: "Miej coś z życia".

Oczywiście, to, ile z życia ma się na danym wyjeździe, zależy od jego charakteru. Są wyjazdy typowo produktowe: szybkie i w konkretnym celu, na przykład premiery nowego smartfona czy modelu samochodu.

Czasami organizatorzy potrafią ściągnąć dziennikarzy dosłownie na drugi koniec świata na kilkadziesiąt godzin. Zdarzało mi się dostawać zaproszenia do Stanów Zjednoczonych, gdzie sam lot z dwoma przesiadkami trwał kilkanaście godzin w jedną stronę, na miejscu przewidziano dosłownie półtora dnia, a potem powrót, również z przesiadkami. Za pierwszym razem brzmi to fantastycznie. Za którymś człowiek zaczyna się zastanawiać, czy to ma jakikolwiek sens.

menedżer wysokiego szczebla
w tekście nazwany A

Warto zaznaczyć, że szybki nie znaczy mało luksusowy – nawet w krótki pobyt można wcisnąć kolację w bardzo dobrej restauracji czy nocleg w komfortowym hotelu. Do tego jest jeszcze przecież "czas wolny".

A wspomina, że wykorzystywał go do maksimum: – Nawet jeśli pobyt w Nowym Jorku trwał kilkadziesiąt godzin, chciałem wycisnąć z niego absolutnie wszystko. Oficjalna część kończyła się o 21 czy 22, a my zamiast iść spać, ruszaliśmy na miasto. Pamiętam, jak po całym dniu, z potwornym bólem głowy i twarzą czerwoną ze zmęczenia, biegałem po Nowym Jorku, próbując zobaczyć jak najwięcej. Człowiek ledwo żył, ale szkoda mu było każdej minuty.

Niektórzy dziennikarze potrafią też bardzo sprytnie wykorzystać okazje, nadarzające się podczas wyjazdów sponsorowanych: proszą organizatora, żeby bilet powrotny zarezerwował im na późniejszy termin, a po zakończeniu oficjalnego programu zostają na miejscu przez kilka dodatkowych dni, już na własny koszt.

– W ten sposób wyjazd prasowy staje się początkiem prywatnych wakacji, często na drugim końcu świata. Trudno się dziwić, skoro najdroższy element takiej podróży, czyli przelot, jest już opłacony – zauważa A.

Złotym Graalem wyjazdów dziennikarskich nie są jednak te, na których można dotknąć najnowszego modelu smartfona-składaka czy przejechać się popularną hybrydą po n-tym liftingu. Są nimi tripy należące do szeroko pojętej kategorii "lifestyle". Marki organizują wyjazdy, które oprócz prezentacji produktu mają również zapewnić atrakcje z typu "inne" (od kolacji w towarzystwie znanego zagranicznego aktora reklamującego dany produkt, po glamping w urokliwych okolicznościach przyrody. Palmę pierwszeństwa dzierży tu sektor turystyczny.

– W mojej organizacji wyjazdy prasowe były organizowane, czy to indywidualnie, czy grupowo, niemalże kilkadziesiąt razy w roku – mówi osoba związana z branżą. W tekście będziemy nazywać ją C. Jak wspomina, liczba wyjazdów, na których była i organizowała, idzie w setki. A jeśli chodzi o liczbę zaproszeń kierowanych do redakcji w ogóle?

– Myślę, że uczciwym byłoby powiedzenie, że tych zaproszeń pojawia się kilkadziesiąt w roku. Mam tu na myśli oczywiście największe redakcje lifestyle'owe czy podróżnicze – mówi.

Pytana o najatrakcyjniejsze dla dziennikarzy wyjazdy, C wskazuje na te, na które jedzie się samemu: – Dziennikarz, czasem w towarzystwie fotografa, otrzymywał program skrojony na miarę swoich potrzeb. Bywały też wyjazdy z okazji jubileuszy lub dużych wydarzeń kulturalnych, na które liczba wejściówek była ograniczona, a zaproszenia trafiały do dziennikarzy z całego świata. Polskie medium czuło się wtedy wyróżnione tym, że znalazło się w tym gronie.

C nie chce zdradzać szczegółów, ale zauważa, że indywidualne wyprawy mogły obejmować niemal wszystko, czego tylko dany dziennikarz zapragnął, a nawet więcej: nierzadko atrakcyjność wyprawy podbijała wizyta w miejscu na co dzień niedostępnym i to w dosłownym tego słowa znaczeniu. – Pamiętam nocny wjazd na szczyt góry specjalnym pojazdem i podziwianie panoramy miasta z tej nieoczywistej perspektywy – wspomina.

C zauważa, że gdy mowa o atrakcyjności wyjazdów, należy pamiętać, że jest to kwestia relatywna, bo apetyty, również w tej branży, rosną w miarę jedzenia.

– Dziś na rynku jest na pewno kilkadziesiąt różnych jednostek, które odpowiadają za promocję krajów. To powoduje pewnego rodzaju rozpuszczenie rynku, to znaczy regiony czy miasta prześcigają się w ofertach, atrakcyjności tych wyjazdów – komentuje.

I dodaje: – Dziennikarze doskonale zdają sobie sprawę z tego, kto i jakie wyjazdy organizuje i które z nich są najbardziej atrakcyjne. Liczba zaproszeń i atrakcyjność programu sprawiały, że oczekiwania dziennikarzy z roku na rok rosły.

Czy to się może opłacać?

Na pytanie, czy organizacja wyjazdów zwraca się w postaci zadowalającej liczby materiałów, C odpowiada jednoznacznie: – Tak, te wyjazdy się organizacjom turystycznym opłacają. A najlepszym dowodem na to jest to, że są organizowane. Można by rzec, że w przypadku mojego kraju od kilkudziesięciu już lat.

Wyjazd jest to poniekąd umową barterową między dziennikarzem lub redakcją a organizacją turystyczną lub regionem. Z mojego doświadczenia wynika, że właściwie większość dziennikarzy potrafiła rozliczyć się z założonego przed wyjazdem artykułu.

osoba związana z branżą turystyczną
w tekście nazywamy ją C

– Zwykle wyjazdy odbywały się w grupach liczących około pięciu dziennikarzy i wtedy z jednej strony każdy z nich poszukiwał tematu, który by go szczególnie dotyczył. Ale też zdarzało się, że cała piątka dziennikarzy pisała plus minus podobnie– mówi.

B na temat wyjazdów ma nieco inne zdanie. Wspomina, że zdarzało mu się uczestniczyć w takich, które powinny ukazywać pracę firmy od kulis, ewentualnie zaprezentować funkcjonowanie danej branży. A to nie zawsze szło gładko.

– To wymaga dużej otwartości od przedstawicieli firmy na to, żeby rozmawiać na różne tematy. A tej otwartości jest mało. Wyjazdy są często w taki sposób konstruowane, że jest dużo wycieczek, wywiadów, jedzenia. Jeżeli są prezentacje, to często w formie reklamówki firmy. Niewiele się z tego dowiadujesz – stwierdza.

– Jeszcze fajnie, jak prowadzą po jakiejś fabryce, coś pokażą, ale takich rzeczy miałem raczej mało. Zazwyczaj wychodził jakiś pan wiceprezes, zaczynał opowiadać. Nie różniło się to jakoś specjalnie od pierwszej lepszej konferencji, tylko że w innym mieście – podsumowuje.

Inny dziennikarz, nazwijmy go D, wspomina o wyjazdach, które można by załatwić jednym mailem: – Jednodniowe na drugi koniec Europy, podczas których 80 proc. czasu to logistyka związana z transportem. Finalnie dostajesz 2 godziny na poznanie produktu. Po czym wracasz i tworzysz materiał, który mógł powstać z materiałów prasowych. Półżartem, półserio, ale to wyjazdy, które mogą być mailem z paczką nagrań i PDF-ów o produkcie. Wychodzi na to samo.

Wiemy, gdzie, nie wiemy z kim

C zauważa, że choć zasady uczestnictwa w wyjazdach prasowych są teoretycznie sformalizowane, to jednak nie do końca jasne: – Wciąż nagminne jest nieoznaczanie czy nieprzyznawanie się do tego, że wyjazdy, na których przebywają dziennikarze czy influencerzy, odbywają się na zaproszenie danego kraju. Myślę, że w obliczu zmieniającego się rynku i restrykcji dotyczących oznaczania reklam, ten element należałoby w jakiś sposób uregulować – zauważa.

Z jednego wyjazdu można przecież "wycisnąć" sporo, zwłaszcza że wyjazdy sponsorowane przez turystykę są "napakowane" do granic możliwości.

– Niewielu z nas prywatnie byłoby w stanie w ten sposób zorganizować swój wyjazd między innymi z powodów logistycznych, finansowych czy czasowych – komentuje C. Dodaje, że odbiorcy nie zawsze zdają sobie sprawę, jakim cudem dany dziennikarz czy influencer w krótkim czasie jest w stanie zobaczyć w danym kraju "wszystko".

NIC złego...?

Wyjazdy prasowe, zwłaszcza te zorganizowane na tip-top, mogą być jednym z najfajniejszych aspektów pracy. Bo umówmy się, kto nie chciałby wrzucać tekstów, siedząc na 20. piętrze ekskluzywnego hotelu z widokiem na morze?

– Dlatego nie dajmy sobie wmówić, że wyjazdy prasowe to żaden przywilej, tylko ciężka praca. Owszem, to jest praca, czasem naprawdę intensywna, ale jednocześnie ogromny bonus, którego wielu przedstawicieli innych zawodów może nam zazdrościć. Pozwala zwiedzić świat, przeżyć wyjątkowe rzeczy, zbudować relacje i zdobyć doświadczenia, których nie da się przeliczyć na pieniądze – komentuje A.

Z wyjazdów można jednak przywieźć nie tylko naręcze folderów, pęk breloczków z USB i firmowych giftów, ale i zbyt duże oczekiwania.

Zaskakująco wielu dziennikarzy ma potem problem, żeby rzeczywiście w taki uczciwy sposób o firmie pisać. Mi się zdarzało, że dostawałem pełne oburzenia telefony od przedstawicieli firm, ludzi od PR i tak dalej, że poszedł krytyczny materiał o firmie – i nawet nie chodziło o relację po wydarzeniu, tylko tekst, który ukazał się miesiąc czy pół roku później.

menedżer wysokiego szczebla
w tekście nazwany A

Co zauważa jednak, że organizator nie zawsze oczekuje peanów na swoją cześć: – To, jaką ocenę dany dziennikarz będzie miał wobec danego regionu, jest czymś zupełnie osobnym. Myślę, że gdyby dziennikarze podchodzili do tego tematu trochę bardziej uczciwie i pisali zgodnie ze swoimi wrażeniami po pobycie, a nie tylko w samych superlatywach, byłoby nam na pewno prościej te treści jako odbiorcom konsumować – stwierdza.

Wracając do A: – Myślę, że wielu dziennikarzy, wiesz, wstrzymuje się trochę i, jak nie trzeba czegoś krytycznego o firmie pisać, to pewnie nie piszą – dodaje. Jednocześnie przyznaje, że od dłuższego czasu na wyjeździe nie był: – Firma nie puszcza. Strata pracownika na dzień czy dwa to też strata dla firmy.

Mediateka — katalog branżowych firm

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

KRRiT przekaże medium publicznemu prawie 700 tys. zł

KRRiT przekaże medium publicznemu prawie 700 tys. zł

Tak chcą zatrzymać nowego właściciela TVN. Kolejny pozew w sądzie

Tak chcą zatrzymać nowego właściciela TVN. Kolejny pozew w sądzie

KRRiT zdecydowała o przyszłości kanałów MWE Networks i WP

KRRiT zdecydowała o przyszłości kanałów MWE Networks i WP

Tak się ogląda program przejęty z Polsatu przez Kanał Zero

Tak się ogląda program przejęty z Polsatu przez Kanał Zero

Tilda Swinton w Warszawie. Spotkania z Dominiką Kulczyk i Jakubem Józefem Orlińskim wokół wystawy Ongoing
Materiał reklamowy

Tilda Swinton w Warszawie. Spotkania z Dominiką Kulczyk i Jakubem Józefem Orlińskim wokół wystawy Ongoing

Dwa tygodniki opinii zyskały sprzedażowo. "Gazeta Polska" najmocniej w dół

Dwa tygodniki opinii zyskały sprzedażowo. "Gazeta Polska" najmocniej w dół