Statystyczny Polak w wieku od 15. roku życia mógł zetknąć się z tematem średnio 40 razy. Największe zasięgi osiągnęły publikacje w mediach klasycznych, zwłaszcza w stacjach radiowych i telewizyjnych – łącznie 75 proc. udziału, z czego 62 proc. należało do RTV. Profile sprzyjające opozycji zebrały większość interakcji wśród 20 najbardziej angażujących kont.
Spór o Trybunał Konstytucyjny trwa w Polsce od ponad dekady. 30 października doszło do jego zaostrzenia, po tym, jak Anna Korwin-Piotrowska, powołując się na status sędziego o najdłuższym stażu, wydała zarządzenie o przerwie w czynnościach służbowych prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.
Przed budynkiem Trybunału doszło do manifestacji polityków opozycji, a prezydent Karol Nawrocki odwołał wizytę dyplomatyczną w Senegalu i wrócił do Polski, a później tej samej nocy pojawił się w otoczonej przez policję siedzibie TK. Doszło wówczas do przepychanek z sędziami. Następnego dnia odbyły się konsultacje prezydenta z liderami środowisk parlamentarnych, a premier Donald Tusk wygłosił orędzie w tej sprawie.
Czytaj także: Karol Nawrocki jak taran, rząd w defensywie
Analitycy z Instytutu Monitorowania Mediów zbadali medialną dyskusję na temat sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Jak wynika z danych IMM, od 30 października do 2 listopada w mediach klasycznych (prasa, radio, telewizja, portale internetowe) oraz w social mediach ukazało się blisko 1,39 mln publikacji, postów i komentarzy na ten temat.
Choć emocje najwyraźniej widać było w sieci, to zasięg budowały głównie media klasyczne. Stacje telewizyjne wyemitowały niemal 4,3 tys. materiałów, poświęcając tematowi blisko 400 godzin, a stacje radiowe – blisko 9 tys. przekazów, które trwały łącznie ponad 280 godzin. Telewizja i radio miały blisko 62 proc. udziału w zasięgu brutto wygenerowanym przez wszystkie analizowane media.
Z kolei największa liczba materiałów – ponad 1,36 mln ukazała się na platformach społecznościowych (98 proc. wszystkich przekazów na temat sporu wokół TK). Kanałem, który dominował zarówno pod względem liczby wszystkich interakcji (reakcje, komentarze i udostępnienia), jak i samych komentarzy, był Facebook (33 proc. udziału w interakcjach i 48 proc. udziału w komentarzach).
Spór o Trybunał Konstytucyjny dobrze pokazuje, że liczba przekazów i zasięg nie muszą iść w parze. W mediach społecznościowych opublikowano 98 proc. wszystkich treści (1,36 mln), które uzyskały jedynie co czwarty kontakt z przekazem (25 proc. udziału w zasięgu brutto). Radio i telewizja wyemitowały około 1 proc. materiałów (łącznie 13,26 tys.), a przełożyło się to na niemal dwie trzecie potencjalnych kontaktów (791,9 tys.). W sieci odbywa się dyskusja, ale to antena – telewizyjna i radiowa – nadaje najszerszy rozgłos wydarzeniom
Zwolennicy opozycji aktywniejsi w mediach społecznościowych
Wśród 20 najbardziej angażujących profili w social mediach, które publikowały materiały na temat sporu wokół TK, połowę można przypisać zwolennikom opozycji, a cztery stronie prorządowej. Te pierwsze zebrały ok. 4,9 mln interakcji, czyli co czwartą w całym temacie, drugie – ok. 1,1 mln. Na czele zestawienia najbardziej angażujących autorów znaleźli się: Kanał Zero (1,36 mln interakcji), poseł Dariusz Matecki (1,23 mln) oraz prezydent Karol Nawrocki (808,6 tys.). Profil premiera Donalda Tuska (316 tys.) znalazł się na piątej pozycji zestawienia najbardziej angażujących kont.
Wśród pięciu postów, które zebrały największą liczbę interakcji, dwa pierwsze należały do prezydenta Nawrockiego (łącznie ok. 562 tys. reakcji, komentarzy i udostępnień). Dwa kolejne miejsca zajęły filmy z TikToka twórców Snoperok i R77TM, którzy mają odpowiednio po 5,9 tys. i 1,2 tys. obserwujących. To potwierdza, że choć TikTok nie generuje dużej liczby komentarzy w tematach dotyczących polityki (w przypadku sporu o TK ponad 110 tys., co przekłada się na 7 proc. udziału), to jest to kanał, który w największym stopniu sprzyja tworzeniu virali. Na TikToku o zasięgu decyduje pomysł na materiał, a nie wielkość konta. Na piątej pozycji znalazł się wpis Donalda Tuska z Facebooka (przeszło 151 tys. interakcji).
Pod wpisem prezydenta dominacja zwolenników, pod wpisem premiera – krytyków
Eksperci IMM porównali komentarze pod pierwszymi facebookowymi wpisami prezydenta i premiera dotyczącymi sporu o TK: wpisem Donalda Tuska z 30 października (godz. 19:40) i wpisem Karola Nawrockiego z tego samego wieczoru (godz. 18:18). W obu przypadkach komentarze były zdominowane przez ten sam obóz. Pod wpisem Karola Nawrockiego ok. 58–65 proc. komentarzy wyrażało poparcie dla prezydenta, a krytycznych było ok. 9–15 proc. Pod wpisem Donalda Tuska przeważała wrogość wobec premiera (ok. 50–58 proc. komentarzy), a poparcie wyrażało ok. 14–20 proc. To wyraźna mniejszość, ale w zbliżonej skali do krytyków prezydenta pod jego wpisem.
Pod postem prezydenta dominowały krótkie apele i wyrazy uwielbienia ("brawo", "w Panu nadzieja") oraz wezwania do działania ("zrobić porządek"), w tym sugerujące użycie wojska (ok. 9 proc. komentarzy). Pod wpisem premiera komentarze były średnio o ok. jedną trzecią dłuższe (97 wobec 74 znaków, przy zbliżonej medianie). Przeważały w nich oskarżenia ("zamach stanu", działanie na rzecz Niemiec i UE) oraz żądania rozliczenia, czyli więzienia i Trybunału Stanu (ok. 3,5 proc. komentarzy). Zwolennicy premiera pisali głównie "brawo", "nareszcie" i "ani kroku wstecz", często dodając, że działania powinny były nastąpić wcześniej.
Wspólna była oś sporu, która skupiała się na użyciu siły i legalności działań. Donald Tusk pisał o przywracaniu rządów prawa i "zdecydowanym działaniu", a jego przeciwnicy skupiali się na zarzutach wobec policji i rządu. Wejście policji do TK nazywali zamachem stanu ("zamach", "pucz", "bezprawie" w ok. 6 proc. komentarzy wobec ok. 4 proc. pod wpisem prezydenta), pisali o działaniu "pod osłoną nocy, pod nieobecność prezydenta" i porównywali je do metod białoruskich czy ZOMO.
Zwolennicy premiera przypisywali bezprawie poprzedniej władzy i prezydentowi ("pisowskie bezprawie", "zamach stanu to pisowskie wzywanie do rozróby"). To samo zdarzenie było więc opisywane przez komentujących jako przemoc wywołana przez przeciwników.
Obie strony sporu podobnie często sięgały po wulgaryzmy (pojawiały się w ok. 5–6 proc. komentarzy) i oskarżenia o sprzyjanie Rosji.
- Zarówno pod postem Karola Nawrockiego, jak i Donalda Tuska dominował głos tej samej strony politycznego sporu. Pokazuje to przewagę mobilizacyjną zwolenników prezydenta w mediach społecznościowych. Obie strony opisywały te same wydarzenia językiem przemocy, ale każda przypisywała ją przeciwnikom. Warto jednak zwrócić uwagę, że komentarze w mediach społecznościowych, w których mamy zwykle nadreprezentację głosów krytycznych, nie odzwierciedlają nastrojów całego społeczeństwa. Pokazują natomiast, kto konkretnie jest najbardziej zaangażowany w medialną dyskusję – zauważa Tomasz Lubieniecki, kierownik Działu Raportów Medialnych w IMM.
