Od fal radiowych po cyfrowe bezpieczeństwo. Prezes UKE z nowymi uprawnieniami

Jesteś z branży mediów, marketingu i PR? Obserwuj nas na LinkedIn.

Ustawa z 4 września br., podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego 25 września, wejdzie w życie 6 listopada 2026 roku. Wyznacza prezesa UKE Przemysława Kunę na polskiego koordynatora ds. usług cyfrowych i tworzy krajowy system egzekwowania przepisów Digital Services Act.

DSA obowiązuje w całej Unii Europejskiej od lutego 2024 roku. Obejmuje nie tylko media społecznościowe, ale też m.in. usługi hostingowe, platformy handlowe, wyszukiwarki i innych dostawców usług pośrednich.

Centralną rolę w polskim systemie ma pełnić prezes UKE. Część kompetencji przypadnie jednocześnie prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

UKE mocno akcentuje, że nowe zadania regulatora nie mają polegać na decydowaniu, jakie opinie wolno publikować w internecie.

Urząd ma przede wszystkim kontrolować, czy dostawcy usług cyfrowych przestrzegają obowiązków nałożonych na nich przez DSA. Prezes UKE będzie mógł żądać informacji i wyjaśnień, prowadzić postępowania oraz kontrole, a w przypadku wykrycia naruszeń stosować przewidziane prawem środki, włącznie z administracyjnymi karami pieniężnymi.

– Nie będziemy oceniać poglądów użytkowników ani zastępować platform w podejmowaniu decyzji moderacyjnych – podkreśla na stronie internetowej regulatora Ewelina Żak, dyrektorka Departamentu Usług Cyfrowych i Konsumenta w UKE.

Nowe regulacje mają jednocześnie wzmocnić pozycję użytkownika w sporze z platformą. Jeśli serwis usunie wpis, ograniczy jego widoczność, zawiesi konto albo ograniczy możliwość korzystania z usługi, w sytuacjach określonych w DSA powinien przedstawić użytkownikowi konkretne uzasadnienie takiej decyzji. DSA przewiduje też wewnętrzne systemy odwoławcze na platformach oraz możliwość skierowania sporu do certyfikowanego organu pozasądowego rozstrzygania sporów.

Od 6 listopada pojawi się dodatkowo możliwość złożenia skargi do polskiego koordynatora ds. usług cyfrowych, jeżeli użytkownik uważa, że dostawca nie przestrzega obowiązków wynikających z DSA. UKE zastrzega jednak, że nie będzie to po prostu kolejna instancja odwoławcza od każdej decyzji Facebooka, YouTube'a, TikToka, X czy innego serwisu.

Jeżeli użytkownik nie zgadza się z usunięciem swojego materiału albo zablokowaniem konta, powinien w pierwszej kolejności korzystać m.in. z systemu rozpatrywania skarg działającego na platformie. Skarga do prezesa UKE z art. 53 DSA ma natomiast służyć zgłoszeniu podejrzenia, że platforma naruszyła obowiązki nałożone na nią przez unijne rozporządzenie.

Przykładem może być brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji dotyczącej konta lub treści, niezapewnienie wymaganego systemu składania skarg czy niewypełnianie obowiązków dotyczących przejrzystości reklam lub systemów rekomendacji.

W skardze trzeba będzie wskazać m.in. dostawcę i konkretną usługę, opisać zdarzenie i zarzucane naruszenie DSA oraz je uprawdopodobnić. Pomocne będą na przykład zrzuty ekranów, korespondencja z platformą czy przesłane przez nią uzasadnienie decyzji.

Samo skierowanie skargi do polskiego regulatora nie oznacza również, że to UKE będzie prowadził każde postępowanie dotyczące platformy dostępnej w Polsce. DSA tworzy europejski system nadzoru, w którym znaczenie ma m.in. miejsce głównej siedziby dostawcy usług w Unii Europejskiej. Jeżeli właściwy będzie regulator z innego państwa UE, UKE będzie mógł przekazać mu otrzymaną od polskiego użytkownika skargę. Użytkownik nie będzie więc musiał sam ustalać, do którego zagranicznego organu powinien się zwrócić.

W przypadku największych platform i wyszukiwarek, zaliczanych do VLOP i VLOSE, szczególne bezpośrednie kompetencje nadzorcze ma Komisja Europejska. Kompetencje prezesa UKE będą szersze niż obsługa skarg. Urząd będzie odpowiadał także m.in. za przyznawanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego, certyfikowanie organów pozasądowego rozstrzygania sporów oraz procedury dotyczące zweryfikowanych badaczy. Przy regulatorze powstanie również Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych.

Przepisy, które zaczną obowiązywać 6 listopada, to jednak tylko pierwszy etap zmian związanych z DSA. Osobna nowelizacja, która pod koniec października zakończyła parlamentarny etap prac, dotyczy m.in. wydawania nakazów odnoszących się do nielegalnych treści. 23 października ustawa została skierowana do prezydenta.

To właśnie ten drugi pakiet przewiduje znacznie dalej idące uprawnienia w indywidualnych sprawach dotyczących treści.

Zgodnie z uchwalonymi przepisami do prezesa UKE będzie można wystąpić o uniemożliwienie dostępu do określonych kategorii nielegalnych materiałów. Regulator ma też prowadzić rejestr domen wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści. W określonych sytuacjach operatorzy telekomunikacyjni będą musieli zablokować dostęp do domeny wpisanej do rejestru.

Jednocześnie użytkownik będzie mógł wystąpić do prezesa UKE o nakaz usunięcia ograniczenia nałożonego przez dostawcę hostingu, np. po usunięciu jego treści lub ograniczeniu do niej dostępu. Mechanizm ma być dostępny, gdy materiał nie jest nielegalny, a ingerencja platformy była nadmiernym ograniczeniem swobody wypowiedzi albo wynikała z oczywistego błędu. Od decyzji regulatora przewidziano sprzeciw do sądu powszechnego.

Druga nowelizacja ma wejść w życie trzy miesiące po jej ogłoszeniu, jeśli zostanie podpisana przez prezydenta. Nie jest więc częścią zmian zaczynających obowiązywać 6 listopada.

Rozszerzenie kompetencji regulatorów wokół DSA od dawna budzi kontrowersje. KRRiT krytykowała wcześniejsze wersje przepisów dotyczących blokowania nielegalnych treści, ostrzegając, że zbyt szerokie uprawnienia organu administracyjnego mogą stwarzać ryzyko ograniczania wolności wypowiedzi.

Rada argumentowała m.in., że o bezprawności treści powinny rozstrzygać niezależne sądy i wskazywała na ryzyko wykorzystania nowych procedur wobec krytycznych wypowiedzi w internecie.

UKE obecnie podkreśla natomiast, że kompetencje wynikające z ustawy wchodzącej w życie 6 listopada dotyczą przede wszystkim egzekwowania obowiązków platform przewidzianych w DSA, a nie oceniania poglądów użytkowników.

– Zadaniem Koordynatora będzie zbadanie, czy dostawca przestrzega obowiązków wynikających z DSA – wyjaśnia urząd. Od 6 listopada UKE, dotychczas kojarzony przede wszystkim z częstotliwościami, telekomunikacją i rynkiem pocztowym, stanie się więc centralnym polskim punktem systemu nadzoru nad usługami cyfrowymi.