„O tym, jakie rodzaje i formy wypoczynku będą dofinansowywane ze środków ZFŚS-u danego pracodawcy, decyduje wewnętrzny regulamin (uzgodniony przez pracodawcę z zakładowymi organizacjami związkowymi, bądź w przypadku ich braku – pracownikami wybranymi przez załogę do reprezentowania). Tam są określone zasady przeznaczania środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej, zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu. Na przykład ze środków funduszu mogą być dofinansowane: wczasy krajowe i zagraniczne, wczasy profilaktyczne, pobyt w sanatorium, kolonie, obozy, zimowiska, zielone szkoły dla dzieci i młodzieży, wypoczynek organizowany przez pracowników we własnym zakresie: agroturystyka i turystyka, wycieczki krajowe i zagraniczne” – mówi Monika Zakrzewska, ekspert PKPP Lewiatan.
Świadczenia socjalne finansowane z ZFŚS, w tym dopłata do wypoczynku, mają charakter uznaniowy - możliwość otrzymania takiego świadczenia oraz jego wysokość uzależnione są od tego, czy zakładowy regulamin przewiduje takie dopłaty oraz od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. Częstotliwość korzystania przez pracowników i ich rodziny z dopłat do wypoczynku jest zwykle uzależniona od środków funduszu przeznaczonych na dopłaty do wypoczynku w zakładzie pracy w danym roku. Może to oznaczać, że u jednego pracodawcy będzie możliwość korzystania z dopłat do różnych form wypoczynku kilka razy w ciągu roku, a u innego, posiadającego mniej środków na ten cel, będzie można skorzystać jedynie z dopłaty do jednej formy wypoczynku.
Z funduszu mogą korzystać pracownicy i ich rodziny, byli pracownicy - emeryci, renciści i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie prawo do korzystania z ZFŚS. Pracodawca ma zatem możliwość wpływania na krąg beneficjentów funduszu dzięki stosownym zapisom w regulaminie.
Co ważne, świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ani też na ubezpieczenie zdrowotne. Niestety, dopłaty z ZFŚS do wszelkich form wypoczynku są dla pracownika świadczeniem pieniężnym i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, ponieważ ich wartość stanowi przychód ze stosunku pracy. Zatem pracownik otrzyma dofinansowanie do „wczasów pod gruszą” w kwocie netto, tj. pomniejszoną o pobraną zaliczkę na podatek dochodowy.
„Jeśli pracodawca, zatrudnia mniej niż 20 osób i nie tworzy funduszu, wówczas może wypłacić świadczenie urlopowe. Świadczenie to wypłaca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Podmiotami uprawnionymi do uzyskania świadczeń urlopowych są jedynie pracownicy, a nie np. emeryci czy renciści.
Sama wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego i nie jest uzależniona od żadnego kryterium socjalnego. Wysokość świadczenia urlopowego powinna zostać wyraźnie określona (np. w regulaminie wynagradzania, zarządzeniu pracodawcy.), przy czym nie może przekraczać wysokości odpisu podstawowego obowiązującego w danym roku” – dodaje Monika Zakrzewska.
