Spółka Polsatu chce zwolnienia pasma zajmowanego przez naziemny MUX-8

Jesteś z branży mediów, marketingu i PR? Obserwuj nas na LinkedIn.

UKE opublikował wyniki konsultacji projektu nowego planu zagospodarowania częstotliwości z zakresu 174–230 MHz. Postępowanie rozpoczęło się 7 września, a zainteresowane podmioty miały 30 dni na przesłanie swoich uwag. Regulator poinformował, że otrzymał łącznie dziesięć stanowisk. Wśród ujawnionych autorów znaleźli się m.in. Norbert Nowak, Imperium Media i BCAST.

Najdalej idącą propozycję przedstawił BCAST, należący do Grupy Polsat Plus operator infrastruktury radiowo-telewizyjnej. Spółka uważa, że dalsze współdzielenie pasma VHF przez telewizję naziemną i radio cyfrowe utrudnia efektywne wykorzystanie częstotliwości.

BCAST zwraca uwagę, że jeden kanał telewizyjny o szerokości 7 MHz wykorzystywany przez MUX-8 zajmuje tyle samo widma, co cztery bloki przeznaczone dla radia cyfrowego DAB+. Przykładowo kanał telewizyjny 5, obejmujący zakres 174–181 MHz, odpowiada blokom radiowym 5A, 5B, 5C i 5D.

Zdaniem spółki obecność telewizyjnego MUX-8 w VHF prowadzi do fragmentacji pasma i komplikuje planowanie sieci jednoczęstotliwościowych SFN dla DAB+. Takie sieci są szczególnie istotne w przypadku mobilnego odbioru radia, m.in. w samochodach.

BCAST krytycznie ocenił też liczbę częstotliwości przewidzianych w projekcie UKE dla lokalnych multipleksów DAB+. Według firmy poza Warszawą, gdzie dostępne mają być trzy bloki, w największych aglomeracjach przewidziano tylko po jednym kanale dla lokalnej radiofonii cyfrowej.

Operator wskazuje m.in. na sytuację Katowic. Obecnie BCAST korzysta tam eksperymentalnie z bloku 10B, który pochodzi jednak z zasobów przewidzianych dla ogólnopolskiego MUXR1 w obszarze Krakowa. Po uruchomieniu MUXR1 eksperymentalna emisja będzie musiała zostać zakończona.

Zdaniem BCAST ograniczenie dostępnych bloków może zahamować rozwój lokalnego DAB+ i ograniczyć konkurencję. Firma argumentuje, że prowadzone od lat emisje eksperymentalne pozwalają nadawcom sprawdzić zarówno jakość techniczną cyfrowej emisji, jak i możliwość komercyjnego wykorzystania DAB+.

Rozwiązaniem miałoby być całkowite wycofanie telewizji z zakresu 174–230 MHz. – Z punktu widzenia efektywności zarządzania widmem i stymulacji rozwoju DAB+ całkowite zwolnienie pasma 174–230 MHz zajmowanego przez MUX-8 jest jak najbardziej zasadne – przekonuje BCAST.

Kanały telewizyjne nadawane obecnie na MUX-8 miałyby zostać przeniesione na MUX-5, którego częstotliwości znajdują się w paśmie UHF. Niedawno Emitel wygrał konkurs dotyczący rezerwacji piątego multipleksu. Wkrótce ruszy konkurs Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie obsadzenia miejsc na MUX-5.

Według BCAST przeniesienie MUX-8 do MUX-5 przyniosłoby korzyści obu rynkom. Dla radiofonii oznaczałoby oddanie całego VHF na potrzeby DAB+. Zwolnienie kanałów telewizyjnych 5–12 pozwoliłoby utworzyć kolejne bloki radiowe, zwiększyć przepływności programów, a tym samym jakość dźwięku oraz ułatwić wejście na rynek nowym nadawcom.

Z punktu widzenia telewizji korzyścią miałoby być ujednolicenie sposobu odbioru naziemnej telewizji cyfrowej. MUX-8 jako jedyny ogólnopolski multipleks telewizyjny korzysta z pasma VHF. Pozostałe są nadawane w UHF. W efekcie część gospodarstw domowych potrzebuje dodatkowej anteny na VHF, często zamontowanej również w innej polaryzacji. BCAST uważa, że przeprowadzka kanałów na MUX-5 poprawiłaby warunki odbioru i zbliżyła sytuację nadawców z MUX-8 do pozostałych stacji naziemnych.

Pozostali uczestnicy konsultacji skupiali się przede wszystkim na zwiększeniu zasobów dla lokalnego DAB+. Norbert Nowak z Extra Radio zwrócił się o zabezpieczenie częstotliwości dla niezależnej radiofonii lokalnej m.in. w Kielcach, Krakowie i Wrocławiu. Jego zdaniem już na etapie planowania częstotliwości należy zadbać o to, aby rozwój dużych ogólnopolskich sieci nie uniemożliwił później wejścia na rynek mniejszym rozgłośniom.

Extra Radio proponuje, aby zasięg lokalnych multipleksów dla większych miast obejmował nie tylko ich granice administracyjne, ale również miejscowości położone co najmniej 50 km dalej. Nadawca argumentuje, że mieszkańcy przedmieść i sąsiednich gmin pozostają związani z dużym miastem poprzez pracę, szkołę, transport czy kulturę.

W przypadku Kielc zaproponowano analizę nadajnika o mocy 2 kW oraz dodatkowej emisji z rejonu Świętego Krzyża o mocy 3 lub 5 kW. Dla Krakowa i Wrocławia wskazano 5 kW. Jednocześnie Extra Radio postuluje rozwiązania chroniące zasoby lokalne przed koncentracją w rękach największych grup medialnych.

Imperium Media poparło generalny kierunek zmian w planie, ale domaga się utworzenia trwałego lokalnego multipleksu DAB+ obejmującego Gliwice. Spółka prowadzi Radio Imperium, które posiada koncesję na nadawanie w lokalnym multipleksie w Katowicach. Jednocześnie w samych Gliwicach program jest dostępny w eksperymentalnym multipleksie DAB+.

Imperium Media zwraca uwagę, że eksperymentalna sieć działająca w Gliwicach korzysta z bloku 5B, podczas gdy w projekcie planu blok ten jest przeznaczony dla ogólnopolskiego MUXR2. Uruchomienie MUXR2 oznaczałoby więc konieczność zakończenia obecnej emisji eksperymentalnej. Nadawca wnioskuje przede wszystkim o utworzenie obszaru MUXRL Gliwice, który objąłby także m.in. Zabrze, Knurów, Pyskowice oraz gminy powiatu gliwickiego.

Jeśli nie byłoby to możliwe ze względów częstotliwościowych, spółka proponuje rozszerzenie istniejącego obszaru KATOWICE w bloku 12C o Rudę Śląską, Zabrze i Gliwice. Imperium Media apeluje też o zachowanie ciągłości emisji. Do czasu uruchomienia docelowego lokalnego multipleksu eksperymentalna sieć w Gliwicach miałaby działać bez przerwy.

Propozycja opuszczenia pasma VHF przez telewizję nie jest nowa. Już pod koniec 2021 roku ówczesny przewodniczący KRRiT Witold Kołodziejski wystąpił do prezesa UKE z pomysłem przeniesienia zawartości MUX-8 do pasma UHF przewidzianego dla MUX-5. Dzięki temu wszystkie ogólnopolskie multipleksy telewizyjne korzystałyby z UHF, a zwolnione VHF można byłoby przeznaczyć na DAB+. UKE i KRRiT nie doszły jednak w tej sprawie do porozumienia.

Temat powrócił w ubiegłorocznych konsultacjach KRRiT dotyczących MUX-5. Jak informowaliśmy, znaczna część respondentów opowiedziała się wówczas za przeniesieniem części lub wszystkich programów z MUX-8. Wskazywano właśnie na gorsze warunki odbioru w paśmie VHF.

Przeciwko takiej operacji występował jednak Emitel. Operator MUX-8 wskazywał m.in. na obowiązujące decyzje i wieloletnie umowy z nadawcami. Emitel posiada rezerwację częstotliwości MUX-8 w zakresie 174–230 MHz, obowiązującą do 5 października 2030 roku.

Obecnie za pośrednictwem MUX-8 nadawane są Republika, wPolsce24, Nowa TV i Telewizja WP. Pod koniec 2025 roku z naziemnej dystrybucji zrezygnowały Metro i Zoom TV, których nadawcy nie zdecydowali się przedłużyć koncesji naziemnych.

Problematyczne okazuje się również obsadzenie zwolnionych miejsc. W jednym z konkursów jedynym zainteresowanym była Telewizja Republika z projektem Republika 2, ale postępowanie zostało później zawieszone. W kolejnym konkursie nie wpłynął żaden wniosek.

Cały MUX-8 nadal nie przeszedł też na standard DVB-T2/HEVC. Nadawcy chcieli przy okazji zmiany technologicznej negocjować warunki umów z Emitelem. Operator przekonywał natomiast, że obowiązujące kontrakty powinny pozostać w mocy.

Dzięki wolnej pojemności Republika i wPolsce24 rozpoczęły już emisję w HD w dotychczasowym standardzie, ale Nowa TV i WP nadal pozostają w SD. Pełna migracja multipleksu do DVB-T2/HEVC nie została dotychczas przeprowadzona.

Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że to właśnie Emitel zajął pierwsze miejsce w zakończonym w październiku konkursie UKE dotyczącym rezerwacji częstotliwości dla MUX-5.

Operator otrzymał maksymalnie 260 pkt. MWE Teleport zdobył 183,769 pkt, a BCAST – 133,219 pkt. Ogłoszenie wyników nie oznacza jednak jeszcze wydania samej decyzji rezerwacyjnej. Po zakończeniu konkursu prezes UKE wszczął postępowanie w sprawie rezerwacji. MWE Networks zapowiedziało ponadto odwołanie od wyników.

MUX-5 może w przyszłości pomieścić do ośmiu bezpłatnych kanałów telewizyjnych w jakości HD. W konsultacjach KRRiT z 2025 roku wielu uczestników rynku wskazywało właśnie ten multipleks jako potencjalne nowe miejsce dla stacji z MUX-8.

Jednocześnie rozwój ogólnopolskiego komercyjnego DAB+ od lat pozostaje w impasie, mimo rosnącej popularności multipleksów w innych krajach Europy. Obecnie działa jeden ogólnokrajowy multipleks – MUXR3, którego dysponentem jest Polskie Radio. Do zagospodarowania pozostają MUXR1 i MUXR2 oraz kilkanaście multipleksów lokalnych.

KRRiT już w 2022 roku prowadziła postępowania dotyczące miejsc dla nadawców w ogólnopolskim multipleksie DAB+. Zostały one zawieszone m.in. dlatego, że nadawcy oczekiwali wcześniejszego wyłonienia operatora infrastruktury. Do tej pory operator ogólnopolskiego komercyjnego multipleksu nie został wybrany.

W październiku UKE rozpoczął kolejne konsultacje dotyczące przyszłości cyfrowego radia. Regulator pytał rynek o zainteresowanie MUXR1, MUXR2 i multipleksami lokalnymi, oczekiwaną kolejność uruchamiania sieci oraz działania, które mogłyby przyspieszyć rozwój DAB+. Jednocześnie UKE zachęcił zainteresowanych do składania wniosków o rezerwacje częstotliwości. Jeżeli o konkretny zasób wystąpi tylko jeden podmiot, jego przydzielenie może odbyć się bez konkursu.