Ustawa o systemach sztucznej inteligencji autorstwa Ministerstwa Cyfryzacji (MC) ma wdrażać w Polsce unijny akt o sztucznej inteligencji (AI Act). Projektowane przepisy powołują organ nadzoru rynku AI, czyli Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).
Zgodnie z projektowanymi przepisami do Komisji będzie można m.in. składać indywidualne skargi na działanie systemów AI.
Zadaniem KRiBSI będzie również prowadzenie kontroli, które mają sprawdzić, czy technologie oparte na sztucznej inteligencji spełniają wymogi polskich i europejskich przepisów. KRiBSI ma też wydawać zezwolenia dla systemów wysokiego ryzyka (tj. wykorzystywanych m.in. w kształceniu, infrastrukturze krytycznej, zatrudnianiu pracowników, zarządzaniu migracją). Komisja będzie mogła także prowadzić postępowania w sprawach naruszeń prawa, nakładać kary finansowe, wydawać decyzje o działaniach naprawczych oraz wycofywać z rynku systemy niezgodne z AI Act.
Do zadań komisji będzie również należeć tworzenie piaskownic regulacyjnych, które pozwalają firmom na testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Projekt przewiduje, że małe i średnie przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z programu za darmo. Natomiast minister cyfryzacji ma ustalić wysokość opłaty dla pozostałych podmiotów za pomocą rozporządzenia. Komisja wyłoni najbardziej obiecujące projekty, które będą mogły skorzystać z piaskownicy, za pomocą konkursu.
Zgodnie z aktem o sztucznej inteligencji co najmniej jedna piaskownica regulacyjna powinna powstać do 2 sierpnia br.
Nowa komisja ds. rynku AI
Według projektu pracami Komisji będzie kierował przewodniczący powoływany przez Sejm za zgodą Senatu. Projekt zakłada, że w skład Komisji wchodzić będą dwaj zastępcy przewodniczącego oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) oraz przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT).
Komisja będzie również zobowiązana do współpracy z licznymi organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych czy organami związanymi z cyberbezpieczeństwem. Obsługę administracyjno-kancelaryjną KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra cyfryzacji.
Projekt przewiduje, że przy komisji ma działać organ opiniodawczo–doradczy - Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która ma liczyć od 9 do 15 członków.
Zgodnie z projektem przepisom ustawy nie będą podlegać "sprawy będące w zakresie bezpieczeństwa narodowego", obejmujące działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. W uzasadnieniu projektu resort cyfryzacji podkreślił ponadto, że "intencją projektu jest całkowite wyłączenie działalności służb specjalnych spod właściwości Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji".
Kontrolę nad ABW i AW w kontekście AI Actu ma sprawować premier lub minister koordynator służb specjalnych.
Przepisy nie będą też stosowane wobec osób fizycznych, które używają systemów AI wyłącznie dla celów osobistych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą i rolniczą lub inną działalnością regulowaną przez prawo. Wyłączone będą też zastosowania AI do badań podstawowych, aplikacyjnych oraz prac rozwojowych związanych z nauką i szkolnictwem. Przepisom nie będą również podlegać systemy AI udostępniane na podstawie bezpłatnych licencji otwartego oprogramowania, chyba że są one systemami wysokiego ryzyka. Ustawa nie będzie miała zastosowania także do organów publicznych, które są objęte innymi przepisami prawnymi.
Projektowane przepisy nadają nowe uprawnienia ministrowi cyfryzacji. Będzie on mógł wydawać rekomendacje najlepszych praktyk w zakresie stosowania systemów AI - dla sektora publicznego i prywatnego. Ponadto szef MC będzie musiał do 31 marca każdego roku przekazywać rządowi i Komisji Europejskiej informacje ws. zasobów obliczeniowych potrzebnych do rozwoju systemów AI oraz prognozy ws. zużycia energii w związku z działaniem tych systemów.
Minister będzie też mógł udzielać wsparcia finansowego z budżetu i środków unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dot. AI. Szef MC zostanie także organem, który będzie udzielał notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z unijnymi procedurami. Sprawy akredytacji jednostek mają być powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.
Źródło: PAP
