Wydawcy odpowiadają resortowi kultury. "Książki mogą zdrożeć"

Jesteś z branży mediów, marketingu i PR? Obserwuj nas na LinkedIn.

W stanowisku przekazanym Wirtualnemedia.pl, Porozumienie Wydawców Książek podtrzymało zastrzeżenia wobec przygotowywanej ustawy o ochronie rynku książki. Projekt ma wprowadzić m.in. jednolitą cenę danego tytułu przez pierwszych 12 miesięcy sprzedaży. Regulacje mają objąć również e-booki i audiobooki.

Organizacja odpowiedzialna za kampanię "Nie podnoście Polakom cen książek" ostrzegła przed ograniczeniem promocji, wzrostem cen płaconych przez czytelników oraz rocznym oczekiwaniem na nowości w abonamentach.

– Jeszcze przed rozpoczęciem kampanii przekazywaliśmy nasze zastrzeżenia Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Współpracowaliśmy również przy powstawaniu raportu "Rynek wydawniczy i księgarski w Polsce", aby dyskusję o zmianach oprzeć na analizie całego rynku. Niestety MKiDN od początku prac nad ustawą konsekwentnie ignoruje nasz głos – stwierdziło biuro prasowe Porozumienia.

Organizacja odniosła się do zarzutów przedstawionych wcześniej Wirtualnemedia.pl przez Piotra Jędrzejowskiego, rzecznika prasowego MKiDN. Przedstawiciel resortu określił działania kilku największych wydawców jako "kampanię dezinformacyjną". Zarzucił im obronę dominacji rynkowej i finansowanie akcji z nadwyżek, które – jego zdaniem – bardziej przydałyby się na rynku książki niż na rynku mediów.

Porozumienie odpowiedziało, że jego członkowie mają status małych i średnich przedsiębiorstw, a do kampanii przyłączyły się również mikroprzedsiębiorstwa spoza organizacji. Warto zaznaczyć jednak, że Porozumienie reprezentuje zarówno mniejsze oficyny, jak i wydawnictwa o wielomilionowych, a w części przypadków ponadstumilionowych przychodach. Samo deklarowanie statusu małego lub średniego przedsiębiorstwa nie rozstrzyga ich znaczenia w branży.

– Nie stoi za nami duży budżet reklamowy. Koszty kampanii ograniczyły się do druku ulotek i kilkunastu roll-upów. Jej zasięg zbudowali sami czytelnicy, którzy udostępniali nasze materiały i włączyli się w dyskusję – przekazała organizacja, która nie podała jednak konkretnej kwoty wydanej na działania.

Członkami Porozumienia Wydawców są m.in. SIW Znak (w 2025 r. osiągnął przychód na poziomie 145,8 mln zł), Story House Egmont (105,4 mln zł przychodu w ub.r.) czy Marginesy (60,7 mln zł przychodu).

Główna różnica między stanowiskami wydawców i ministerstwa dotyczy skutków ograniczenia promocji. Resort przekonywał wcześniej, że ceny okładkowe bywają zawyżane, aby umożliwić oferowanie wysokich rabatów.

– Cena książki po rabacie jest zbliżona do wartości rynkowej, cena książki przed rabatem jest wykreowaną na potrzeby marketingu fikcją – argumentował Jędrzejowski.

Rzecznik zapewniał, że jednolita cena doprowadzi do urealnienia cen, a nie ich wzrostu. Porozumienie zakwestionowało ten scenariusz. Jego zdaniem zniesienie rabatu dla kupującego nie oznacza automatycznie zwiększenia wpływów wydawcy ani możliwości odpowiedniego obniżenia ceny okładkowej.

– Jeśli księgarnia przestanie udzielać czytelnikowi rabatu, ponieważ zakaże tego ustawa, nie oznacza to, że wydawca otrzyma tę różnicę. Nie ma mechanizmu, który automatycznie przekazywałby te pieniądze wydawcy lub autorowi – wskazała organizacja.

Wydawcy podkreślili, że na cenę wpływają koszty produkcji, marketingu, pracy i dystrybucji. W ich ocenie bez zmiany warunków handlowych wpływy ze sprzedaży egzemplarza pozostaną takie same.

Porozumienie wyjaśniło też przykład wykorzystywany w kampanii: książka z ceną okładkową 50 zł, dostępna obecnie za 35 zł, po ograniczeniu promocji mogłaby kosztować czytelnika o 15 zł więcej.

– Czy oznacza to, że każda książka zdrożeje o 15 zł? Oczywiście, że nie. Oznacza jednak realne ryzyko wzrostu cen, które czytelnicy faktycznie płacą w księgarniach – zaznaczyli wydawcy.

Organizacja powołała się na dane NielsenIQ BookData, według których w pierwszej połowie 2026 r. sprzedaż książek drukowanych spadła o 11,3 proc. rdr. Ostrzegła, że podwyżki mogą dodatkowo ograniczyć zakupy, a w konsekwencji skłonić wydawców do ostrożniejszego planowania oferty. Jej zdaniem zagrożone byłyby m.in. debiuty, przekłady i publikacje dla mniejszych grup odbiorców.

Ten sam argument wykorzystywany jest przeciwko zapewnieniom resortu o poprawie sytuacji twórców. Ministerstwo zapowiedziało minimalne wynagrodzenia wynoszące 10 proc. jednolitej ceny dla autorów i 3 proc. dla tłumaczy.

– O ich zarobkach decyduje nie tylko wynagrodzenie za jeden egzemplarz, lecz przede wszystkim liczba sprzedanych książek. Nawet wyższa stawka nie pomoże, jeśli sprzedaż znacząco spadnie – oceniło Porozumienie.

Wydawcy podtrzymali także twierdzenie, że proponowane przepisy wyłączą nowości z abonamentów e-booków i audiobooków na 12 miesięcy od premiery. Argumentowali, że konieczność osobnego zakupu będzie dla abonentów dodatkowym kosztem.

W stanowisku nie wskazano konkretnego przepisu będącego podstawą tej oceny. Ministerstwo w swojej wcześniejszej odpowiedzi również nie wyjaśniło, czy projekt przewiduje takie ograniczenie ani jak jednolita cena miałaby działać w subskrypcjach.

Resort informował, że projekt przekazano do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu, a jego treść zostanie upubliczniona po wpisaniu do wykazu prac legislacyjnych. Zapraszał też Porozumienie do konsultacji, zapewniając, że jego stanowisko zostanie potraktowane poważnie.

Organizacja uznała jednak, że same deklaracje dotyczące korzyści z ustawy są niewystarczające.

– Nie wystarczy zapewnić, że autorzy i księgarze zyskają, a książki nie zdrożeją. Trzeba wykazać, że rzeczywiście tak się stanie – podsumowano.