Reuters Institute opublikował piętnastą edycję "Digital News Report" – jednego z najważniejszych globalnych badań dotyczących konsumpcji informacji. Raport obejmuje 48 rynków i pokazuje, jak zmieniają się nawyki odbiorców, rola platform technologicznych, twórców internetowych oraz sztucznej inteligencji. Tegoroczne wyniki pokazują dalsze osłabienie pozycji tradycyjnych mediów i rosnącą dominację platform społecznościowych w dostępie do informacji.
1. Media społecznościowe i platformy wideo wyprzedziły serwisy informacyjne
Po raz pierwszy w historii badania media społecznościowe i platformy wideo stały się najpopularniejszym sposobem dostępu do informacji online. Korzysta z nich 54 proc. respondentów, podczas gdy z serwisów i aplikacji wydawców – 51 proc.
Trend ten dotyczy wszystkich grup wiekowych. Od 2020 roku wykorzystanie stron i aplikacji informacyjnych spadło o 12 pkt. proc., a telewizji o 13 pkt proc. W tym samym czasie platformy społecznościowe utrzymały swoją pozycję, dzięki czemu wysunęły się na prowadzenie.
2. Chatboty AI stają się nowym pośrednikiem w dostępie do newsów
Z chatbotów AI do pozyskiwania informacji korzysta już 10 proc. badanych. Rok wcześniej było 7 proc. Największą aktywność wykazują osoby młodsze – w grupie poniżej 35. roku życia odsetek ten wynosi 16 proc.
Największe wzrosty odnotowano w Korei Południowej, Grecji i Hiszpanii, gdzie wykorzystanie chatbotów AI do newsów podwoiło się rok do roku. Użytkownicy szczególnie cenią możliwość zadawania dodatkowych pytań i uzyskiwania szerszych wyjaśnień. To właśnie funkcja pogłębiania informacji została wskazana przez 42 proc. respondentów jako najważniejsza zaleta chatbotów.
3. Wideo staje się dominującą formą konsumpcji informacji
Po raz pierwszy większość badanych we wszystkich 48 analizowanych krajach ogląda internetowe materiały informacyjne wideo. Globalnie robi to 77 proc. respondentów.
W 45 krajach oglądanie newsów online jest już popularniejsze niż telewizyjnych programów informacyjnych. Wyjątkami pozostają Niemcy, Dania i Holandia.
Jednocześnie wydawcy nie korzystają na tym trendzie w takim stopniu jak platformy technologiczne. Konsumpcja materiałów wideo na stronach i w aplikacjach mediów spadła średnio o 5 pkt. proc. w ciągu roku. Wzrost napędzają przede wszystkim YouTube, Instagram i TikTok.
Facebook pozostaje największą platformą informacyjną na świecie – korzysta z niego 43 proc. badanych. YouTube jako źródło newsów wskazuje 34 proc., Instagram 26 proc., a TikTok 20 proc.
4. Twórcy internetowi napędzają wzrost rynku newsów wideo
Już 27 proc. respondentów czerpie przynajmniej część informacji od twórców specjalizujących się w newsach, a 46 proc. korzysta z treści informacyjnych tworzonych przez influencerów lub twórców internetowych różnego typu.
Badani oceniają, że twórcy są bardziej przystępni, łatwiejsi do zrozumienia i bardziej autentyczni niż tradycyjne media. Jednocześnie są postrzegani jako mniej wiarygodni i mniej bezstronni.
Co ważne, większość odbiorców nie zastępuje mediów twórcami internetowymi. Korzystają oni z obu źródeł równocześnie. Tylko 3 proc. badanych deklaruje, że opiera swoje potrzeby informacyjne wyłącznie na twórcach.
5. Spada zainteresowanie wiadomościami
Od 2021 roku odsetek osób deklarujących bardzo duże zainteresowanie informacjami spadł średnio o 13 pkt. proc.
Jednocześnie rośnie grupa odbiorców okazjonalnych i pasywnych. Już 25 proc. respondentów korzysta z newsów najwyżej raz w tygodniu i deklaruje niewielkie lub zerowe zainteresowanie informacjami. W 2021 roku było to 16 proc.
Według autorów raportu najbardziej zaangażowani odbiorcy pozostają aktywni. Nadal regularnie konsumują informacje, angażują się w dyskusje i są skłonni płacić za treści.
6. Zaufanie do mediów najniższe od początku pomiarów
Średni poziom zaufania do informacji spadł do 37 proc. – to najniższy wynik od rozpoczęcia badań w 2015 roku.
W 29 z 48 analizowanych krajów odnotowano dalsze spadki, a w 19 państwach przekroczyły one 5 pkt. proc. W Stanach Zjednoczonych wiadomościom ufa obecnie zaledwie 25 proc. respondentów.
Jednocześnie rosną obawy dotyczące dezinformacji. Średnio 62 proc. badanych deklaruje niepokój związany z fake newsami, co oznacza wzrost o 4 pkt. proc. względem poprzedniego roku.
Autorzy raportu wskazują, że spadek zaufania jest częściowo związany z przesuwaniem się konsumpcji informacji w kierunku platform społecznościowych i chatbotów AI, które od lat są oceniane jako mniej wiarygodne niż tradycyjne media.
7. Rynek płatnych treści informacyjnych wyhamował
Odsetek osób płacących za dostęp do informacji online w grupie 20 monitorowanych krajów pozostaje bez zmian i wynosi 17 proc.
Reuters Institute zwraca uwagę, że dalszy wzrost przychodów subskrypcyjnych może być trudniejszy, ponieważ maleje liczba użytkowników odwiedzających bezpośrednio strony i aplikacje wydawców.
Jednocześnie część odbiorców wspiera finansowo także media alternatywne i organizacje nienależące do głównego nurtu. Dla 81 proc. płacących główną motywacją pozostaje dostęp do pożądanych treści, ale 46 proc. deklaruje również motywacje związane ze wspieraniem dziennikarstwa jako wartości społecznej.
8. Odbiorcy nadal chcą bezstronnych mediów, ale są rozczarowani ich działaniem
Mimo silnej polaryzacji społecznej idea bezstronności pozostaje ważna dla odbiorców. Preferencję dla neutralnego i niestronniczego przekazu deklaruje 45 proc. badanych. Podobny odsetek uważa również, że taki model informacji jest najlepszy dla społeczeństwa.
Jednocześnie respondenci krytycznie oceniają sposób relacjonowania części najważniejszych tematów. Szczególnie źle oceniane są media w kontekście relacjonowania kwestii migracyjnych. Globalnie więcej osób uważa, że media radzą sobie z tym tematem źle niż dobrze.
Raport analizuje także rolę mediów publicznych. W większości krajów objętych badaniem przeważa przekonanie, że media publiczne mają pozytywny wpływ na społeczeństwo. Oceny są jednak silnie uzależnione od poziomu zaufania do mediów i podziałów politycznych.
Punkt zwrotny dla rynku informacji
Autorzy raportu podkreślają, że rok 2026 można uznać za symboliczny moment przełomu. Po raz pierwszy media społecznościowe i platformy wideo wyprzedziły własne kanały dystrybucji wydawców jako najpopularniejsze źródła informacji na świecie.
To nie gwałtowna rewolucja, lecz efekt wieloletniego procesu stopniowego przesuwania się uwagi odbiorców od telewizji, radia, prasy i serwisów informacyjnych w stronę platform technologicznych, twórców internetowych oraz nowych narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.
