Polska Fundacja Narodowa powstała w 2016 roku, by promować wizerunek Polski za granicą. Utworzyło ją 17 spółek Skarbu Państwa: PGE Polska Grupa Energetyczna, PKN Orlen, PGNiG, Tauron, Enea, Energa, Grupa Azoty, Lotos, KGHM, PZU, PKO BP, Giełda Papierów Wartościowych, Totalizator Sportowy, Polska Grupa Zbrojeniowa, PKP SA, Polski Holding Nieruchomości, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW).
Zgodnie ze statutem wszystkie wymienione firmy są zobowiązane do corocznego wnoszenia składek (od setek tysięcy do kilku milionów złotych). I tak było do czasu zmiany władzy jesienią 2023 roku, gdy rządy straciło Prawo i Sprawiedliwość. Z początkiem 2024 roku część ze spółek Skarby Państwa przestała płacić.
Wpłaty od zaledwie 3 fundatorów
W 2024 roku składki uiściło w sumie dziewięć spółek: KGHM Polska Miedź, Orlen, PZU, Polska Grupa Zbrojeniowa, PKO BP, Energa, Totalizator Sportowy, PWPW, Polski Holding Nieruchomości.
Pozostałe wstrzymały wpłaty, bo – jak już informowaliśmy – ich "poważne wątpliwości zaczęły budzić celowość i sens działań realizowanych przez Polską Fundację Narodową".
W 2024 roku PFN otrzymała od spółek łącznie 28 250 000,00 zł (pozostałe zalegały jej z kwotą, która wynosiła łącznie 20,5 mln zł).
W 2025 roku oraz w bieżącym roku składki opłaciły już tylko trzy podmioty: KGHM Polska Miedź, Orlen i PZU.
Jak już pisaliśmy, zarząd PFN przekazał nam, że dokłada wszelkich starań, żeby polubownie zakończyć spory z fundatorami, którzy nie dokonali spłaty swoich zobowiązań.
Dlaczego nie płacą?
Zapytaliśmy kilka spółek, dlaczego nie płacą składek na Polską Fundację Narodową.
Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych do 2024 roku wpłaciła na rzecz Fundacji łącznie 16,5 mln zł. W 2017 roku – 3 mln zł, w każdym kolejnym roku połowę tej kwoty.
Jak nam przekazano, spółka podjęła decyzję o wstrzymaniu uiszczania składek na PFN ze względu na wątpliwości co do zasadności zobowiązania do zapłaty.
Składek nie płaci także PKO BP. Jak przekazało biuro prasowe banku, w 2024 roku zewnętrzne firmy audytorskie i kancelarie prawne wraz z audytorami wewnętrznymi przeprowadziły audyt działalności grupy. Zastrzeżenia dotyczyły m.in. współtworzenia i finansowania Polskiej Fundacji Narodowej (PFN) przez bank.
W trakcie audytów nie potwierdzono istnienia dokumentacji świadczącej o sprawowaniu przez bank nadzoru w tym zakresie. Zidentyfikowane nieprawidłowości zostały zgłoszone do Prokuratury Regionalnej w Warszawie, co skutkuje wstrzymaniem wpłat PKO BP na rzecz PFN.
Oczekiwanie na systemowe rozstrzygnięcie
Polski Holding Nieruchomości, który od 2025 roku nie opłaca składek, uzasadnia to potrzebą oceny zasadności dalszego finansowania PFN oraz oczekiwaniem na przedstawienie przez Fundację jasnych planów i korzyści ze współpracy.
W kwestii dalszych planów obecności PHN w PFN oczekujemy na systemowe rozstrzygnięcie tej sprawy przez Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które zaangażowały się w ten temat, tak aby podejść do niego w sposób całościowy, a nie jednostkowy. Do czasu uzyskania jednoznacznej oceny sytuacji – zarówno w odniesieniu do tego, co było, co jest oraz co może być – PHN wstrzymuje się od podejmowania jakichkolwiek działań w tym zakresie i nie będzie podejmować decyzji do momentu systemowego rozstrzygnięcia tej sprawy.
Spółka Enea po analizach i konsultacjach prawnych w maju 2024 roku zdecydowała o wycofaniu się z finansowego wspierania Polskiej Fundacji Narodowej. Jak przekazała rzeczniczka Berenika Ratajczak, firma ma zastrzeżenia do działalności Fundacji, w tym do sposobu wydatkowania przekazywanych jej środków.
Na razie trzy pozwy
Polska Fundacja Narodowa dotychczas wystąpiła z powództwem o zapłatę składki przeciwko trzem spółkom: Polskiemu Holdingowi Nieruchomości, Giełdzie Papierów Wartościowych oraz Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych.
– Kryterium wyboru, którzy z niepłacących Fundatorów byli pozwani jako pierwsi, była wysokość wpłat statutowych: powyższe podmioty mają niższą wpłatę statutową na rzecz PFN, więc, odpowiednio, również najniższy jest wpis sądowy w zakresie tych spraw – przekazał nam zarząd Fundacji.
![Polska Fundacja Narodowa dostała o połowę mniej od państwowych spółek. Więcej na wynagrodzenia [NASZ NEWS]](https://v.wpimg.pl/MjAyMjMyYgsgGztZYgJvHmNDbwMkW2FINFt3SGJIf1JxAWIMJBUoGCQJIkQqCzgaIA49RD0VYgsxEGIcfFYpAzIJIQs0VigHIxwpRX0YdFojSi9TYB97XSNUeQ58H2BTcU57R3VBLFhxS39Zf098WGME)
Wiele kontrowersji, sprawy w prokuraturze
Przypomnijmy, że Prokuratura Regionalna w Rzeszowie prowadzi dwa postępowania dotyczące Polskiej Fundacji Narodowej. przedłużyła je o kolejne miesiące Jedno z nich dotyczy kampanii "Sprawiedliwe sądy". Dotychczas m.in. przeszukano siedzibę PFN i przesłuchano świadków. Śledczy szacują wyrządzoną szkodę na co najmniej 8,43 mln zł. Wszczęte 19 czerwca 2024 roku postępowanie przedłużono do końca czerwca br.
Drugie postępowanie dotyczy podejrzenia popełnienia przestępstw na szkodę Polskiej Fundacji Narodowej przez członków jej zarządu od 2017 do 2024 roku. Śledczy badają m.in. wyrządzenie PFN szkody majątkowej (na co najmniej 12,65 mln zł) w związku z zawarciem i rozwiązaniem umów darowizn w 2024 roku. Chodzi o przekazanie 10,65 mln zł Fundacji Kresy w Potrzebie, a 12,65 mln zł Wileńskiemu Centrum Kultury i Duchowości w Wilnie.
To śledztwo wszczęto 18 lipca 2025 roku. Jak dotąd również to postępowanie pozostaje w toku, prowadzone jest "w sprawie". Nikomu nie przedstawiono zarzutów.
Wiele kontrowersji wzbudzają również wydatki byłych władz PFN, w tym m.in. Macieja Świrskiego, byłego wiceprezesa Fundacji, a od 2018 roku pełnomocnika jej zarządu ds. międzynarodowych.
![Joanna Dunikowska-Paź o TVP: Nie zostałam wybrana przez polityków [WYWIAD]](https://v.wpimg.pl/YmUwNzZhdgw0FThJdRN7GXdNbBMzSnVPIFV0WHVabV0tRnpKdQ4wATAFKwo1Rj4fIAcvDSpGKQF6Fj4TdR5oQjEePQo2CSBCMBosHz5Hblg0QC8ZPl10XWwWeVduUGhaeE58SjtFP1lhQCwfal9vDGYVbAc)
