Najnowszy raport "Nastolatki" przygotowany przez NASK prezentuje szczegółowy obraz cyfrowych nawyków młodych Polaków. Z badania wynika, że uczniowie kończący szkołę podstawową najczęściej otrzymują pierwszy smartfon przed ukończeniem 8 lat. W dni powszednie spędzają w internecie średnio niemal 5 godzin, a w weekendy 5 godzin i 16 minut. To nieco mniej niż w rekordowym 2022 r., gdy średnia wynosiła 5 godzin i 36 minut.
Eksperci NASK podkreślają, że rodzice często nie mają realnej kontroli nad aktywnością dzieci w sieci. Radosław Nielek, dyrektor NASK, zaznaczył podczas prezentacji raportu: "Wyniki powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzjach podejmowanych na poziomie politycznym, w szkołach oraz w indywidualnych wyborach rodziców".
Cyberprzemoc, ryzykowne zachowania i iluzja kontroli rodziców
Raport wskazuje, że co trzeci polski nastolatek doświadcza przemocy online, a niemal połowa z nich nie podejmuje żadnych działań w obliczu cyfrowej agresji. Anna Rywczyńska z NASK zwraca uwagę: "Skala cyberprzemocy wśród polskich nastolatków jest alarmująca i pozostaje na niezmiennie wysokim poziomie".
Czytaj także: Kampania NASK dotycząca dzieci
Ponad jedna czwarta młodych otrzymuje nagie lub półnagie zdjęcia od rówieśników lub nieznajomych, a 33 proc. chłopców brało udział w internetowych wyzwaniach w ostatnim roku. Co czwarty nastolatek przyznaje się do oglądania patostreamów. Średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią to 11 lat i 3 miesiące, a jedna trzecia z tej grupy ogląda takie treści regularnie.
Multiscreening to nowa norma - młodzi skrolują podczas jedzenia (53 proc.), zasypiania (50 proc.), nauki (45 proc.) czy rozmowy z rówieśnikami (33 proc.).
Rodzice deklarują kontrolę nad dostępem dzieci do niebezpiecznych treści (58 proc.), jednak tylko 18 proc. nastolatków potwierdza skuteczny nadzór. Podobnie jest z ustalaniem zasad korzystania z internetu – 57 proc. dorosłych twierdzi, że je ustala, ale potwierdza to jedynie 21 proc. młodych.
Sztuczna inteligencja i nowe trendy w edukacji w Polsce
Aż 70 proc. polskich nastolatków korzysta z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Najpopularniejsze są ChatGPT (53 proc.), CapCut (25 proc.) i Character AI (12 proc.). AI wspiera młodych w nauce (48 proc.), odrabianiu prac domowych (40 proc.) oraz rozrywce (23 proc.).
Tradycyjne źródła wiedzy, takie jak Wikipedia czy Google, tracą na znaczeniu – Wikipedia spadła z 76 proc. w 2018 r. do 23 proc. w 2024 r., a Google z 63 proc. do 45 proc. YouTube pozostaje popularny wśród młodych użytkowników. W szkołach internet wykorzystywany jest głównie do prezentacji (73 proc.) i odtwarzania filmów (62 proc.).
Raport NASK podkreśla pilną potrzebę lepszej edukacji cyfrowej oraz większego zaangażowania rodziców i nauczycieli w bezpieczeństwo młodych ludzi w sieci. Badania przeprowadzono na grupie tysiąca rodziców oraz 3600 dzieci.
