Dziennikarze szukają tam tropów, influencerzy skarżą się na hejt. Poznajcie forum Wanda – fenomen polskiego internetu

Ponad 400 tys. kont i – według deklaracji serwisu – przeszło 100 tys. aktywnych użytkowników dziennie. Forum Wanda to fenomen, który jest jednocześnie wehikułem czasu w polskim internecie. To tam funkcjonuje drugi obieg informacji o influencerach, z którego chętnie korzystają dziennikarze, robiąc research do swoich materiałów. Jedna z poszkodowanych celebrytek mówi nam jednak o naruszaniu prywatności i konsekwencjach hejtu. Sprawdzamy, jak działa społeczność, kto odpowiada za serwis i jakie są możliwości reagowania na bezprawne wpisy.

Kinga Walczyk
Kinga Walczyk
Udostępnij artykuł:
Dziennikarze szukają tam tropów, influencerzy skarżą się na hejt. Poznajcie forum Wanda – fenomen polskiego internetu
kolaż: WM
Fot. Sandra Kubicka, Filip Chajzer, Andziaks, Julia von Stein

Jesteś z branży mediów, marketingu i PR? Obserwuj nas na LinkedIn.

Kto by pomyślał, że w 2026 roku tradycyjne forum internetowe nie tylko będzie istnieć, ale i gromadzić tak wielką społeczność. Wszystko wygląda i działa tam jak w internecie sprzed kilkunastu lat. I może to jest powodem tego sukcesu.

Jakub Wątor spędził kilka dni na czytaniu około 500 stron dyskusji o Dodzie. Przygotowywał film o piosenkarce. Użytkownicy Forum Wanda przypominali dawne wydarzenia, zestawiali wypowiedzi i wracali do historii sprzed kilkunastu lat.

– Kiedy skończyłem czytać, miałem już kilka stron chronologii. To był duży zarys historii Dody – chaotyczny, nieuporządkowany, ale zgromadzony w jednym miejscu – opowiada dziennikarz i youtuber.

Zastrzega jednak: – Na Wandzie znalazłem wiele ciekawych wątków, które potem trzeba było zweryfikować i szukać kolejnych tropów gdzie indziej. Bo oczywiście ekskluzywne informacje do filmu musiałem zdobyć innymi sposobami.

Była modelka i przedsiębiorczyni Sandra Kubicka opisuje inne doświadczenie. W odpowiedziach przekazanych naszej redakcji mówi o zdjęciach bliskich opublikowanych na forum, komentarzach dotyczących ich wyglądu i wątku, który po usunięciu miał zostać zastąpiony kolejnym.

– Nie chodzi mi o to, żeby nikt nie mógł mnie krytykować. Chodzi o to, żeby za słowa napisane w internecie odpowiadało się tak samo jak za te wypowiedziane twarzą w twarz – podkreśla Kubicka.

Miejsce dla dyskusji, które znikały

Forum Wanda powstało w styczniu 2021 roku – taką datę podano w odpowiedziach przesłanych naszej redakcji. Kontakt odbywał się wyłącznie mailowo, a stanowisko podpisano "Forum Wanda". Nie wskazano imienia, nazwiska ani funkcji osoby odpowiadającej na pytania.

Według serwisu forum miało być miejscem do komentowania treści influencerów poza ich własnymi profilami. Twórcy usuwają niewygodne komentarze, a rozmowy w mediach społecznościowych są rozproszone i pozbawione ciągłości – argumentują przedstawiciele forum Wanda.

– Forum odpowiada więc bezpośrednio na te problemy użytkowników. Rozrosło się do obecnych rozmiarów dzięki sprawiedliwej moderacji i nieusuwaniu wątków – czytamy w odpowiedzi.

Publiczne wpisy wskazują na wcześniejsze dyskusje na Kafeterii. W sierpniu 2024 roku moderatorka "verysweetcherry" napisała, że Wanda powstała, ponieważ wątek na Kafeterii był masowo kasowany. Podobny powód podano przy otwieraniu tematu "Eteryczna prezesowa" w styczniu 2021 roku.

Nazwa serwisu również wyrosła z języka społeczności. Moderatorka wyjaśniała ją ciągiem "Andzia=Wandzia Wandzia=Wanda". Pierwszy post w "Uniwersum" wskazuje, że pochodzi od pseudonimu opisywanej tam osoby. Idąc tym tropem, można stwierdzić, że "Uniwersum" dotyczy influencerki Angeliki Trochowicz, znanej jako "Andziaks". Przesłaliśmy w tej sprawie zapytanie do jej managera, ale nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

screen Forum Wanda, wpis z 2021 roku
screen Forum Wanda, wpis z 2021 roku © Forum Wanda | Forum Wanda

Dziś forum obejmuje znacznie więcej tematów. W dziale "Ploteczki" znajdują się dyskusje o YouTube, Instagramie, TikToku, show-biznesie, telewizji i muzyce. Są też działy dotyczące zakupów, kosmetyków, pracy, związków i rodzicielstwa. "Ploteczki" skupiają jednak zdecydowaną większość wpisów – około 3,5 mln z ponad 3,6 mln postów całego serwisu.

Sto tysięcy dziennie

Przedstawiciele forum Wanda deklarują, że nie inwestują w reklamowanie serwisu. Zauważalny wzrost zainteresowania wiąże z przełomem 2023 i 2024 roku, gdy czytanie wątków "o sobie" stało się trendem na TikToku.

W marcu 2024 roku informowała o nim ESKA Wrocław, opisując zarówno rozczarowanie influencerami po lekturze forum, jak i zarzuty dotyczące pomówień oraz obraźliwych komentarzy.

Publiczny licznik pokazuje ponad 400 tys. kont. Forum deklaruje, że korzysta z niego ponad 100 tys. osób dziennie, a blisko 80 proc. użytkowników zarejestrowanych pierwszego dnia nadal aktywnie odwiedza portal.

Nie przedstawiono jednak metodologii pomiarów, okresu odniesienia ani definicji aktywności. Nie wiadomo więc, czy dzienna liczba obejmuje zalogowane konta, wszystkich odwiedzających czy inną kategorię odbiorców. Forum przyznaje, że nie zbiera danych demograficznych. Ocenia jedynie, że większość użytkowników stanowią kobiety w różnym wieku.

"Ludzie, nie boty"

Doktor hab. Marcie Juzie, prof. Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wanda przypomina internet sprzed dominacji wielkich platform. Klasyczny układ forum, rozbudowany regulamin i moderacja wywodząca się ze społeczności tworzą – jak mówi – wrażenie "kapsuły czasu".

– Na dawnych forach moderatorami były osoby, które je założyły albo inni uczestnicy. To był ktoś "z nas". Na dużych platformach zasady ustala sama platforma, poza użytkownikami – wyjaśnia socjolożka internetu.

Zwraca też uwagę na rozmowy pod pseudonimami. Użytkownicy nie muszą ujawniać swojej tożsamości. Jedną z możliwych przyczyn popularności forum może być zmęczenie sposobem działania mediów społecznościowych.

– Forum może dawać poczucie, że mamy własne środowisko trochę poza tym systemem. Że uprawiamy swój kawałek internetu – mówi Juza.

Jednocześnie Wanda pozostaje zależna od platform, bo to publikowane tam treści dostarczają materiału do dyskusji. Jak podkreśla badaczka, chociaż jest to forum działające w kontrze do dominującego modelu mediów społecznościowych, to bez nich nie istniałoby w obecnej postaci.

Podobnie ocenia to jeden z użytkowników, który wskazuje na ciągłość dyskusji, brak niekończącego się przewijania treści i moderację prowadzoną przez ludzi.

Korzystam, bo nie jest to big tech, jest to normalne forum bez infinite scroll. Wydaje się, że jest tu niska penetracja botami. Moderacja to ludzie, a nie boty – to ostatnie zwłaszcza tworzy w dzisiejszych czasach wręcz luksusowe doświadczenie.

użytkownik forum Wanda
wpis pod wątkiem zainicjowanym przez redakcję Wirtualnemedia, dotyczącym powodów korzystania z forum

Nie oznacza to jednak, że odpowiada mu cała tematyka serwisu: "Szkoda tylko, że tematyka ogranicza się tylko do plotek, bo trochę mi neurony umierają od tego, ale mam nadzieję, że się rozwinie albo powstaną inne podobne przestrzenie z ambitniejszymi tematami".

Inny użytkownik wskazuje na potrzebę wspólnego komentowania oglądanych treści: "Nie mam z kim poplotkować w prawdziwym życiu, dlatego tu wchodzę, żeby skomentować czasami poczynania influ, programy czy celebrytów".

Kolejny wspomina o możliwości weryfikacji influencerów: "A ja lubię tutaj zweryfikować influ. Oni często polecają różne rzeczy, kreują się na boskie istoty, a później wchodzę na Wandę i patrzę, że jednak można kupić coś lepszego, bo ten czy tamten Influ nie oznaczył reklamy, za którą dostał pieniądze. Lubię też komentować z innymi hipokryzję celebrytów".

Jedna z użytkowniczek stwierdziła natomiast, że forum Wanda jest "przyjemnym odmóżdżeniem i odskocznią od codzienności".

Internauci zbierają, dziennikarze sprawdzają

Z forum korzystają także dziennikarze. Anna Wittenberg, redaktorka naczelna Zero.pl, zaglądała na forum Wanda podczas pracy nad materiałem o publicznych deklaracjach Kornelii Wieczorek. Na forum pojawiały się materiały z jej profili, zestawienia wypowiedzi i pytania dotyczące przedstawianych osiągnięć.

– Zgromadziły się tam osoby, które ewidentnie miały wiedzę o środowisku Kornelii Wieczorek, ale również ludzie, którzy wykazywali dużą determinację w przeszukiwaniu jej mediów społecznościowych – opowiada.

Część uczestników pracowała metodycznie. Konfrontowała deklaracje z wiedzą o funkcjonowaniu nauki i placówek medycznych. Wittenberg miała wrażenie, że niektóre osoby znają te realia i wiedzą, gdzie szukać nieścisłości.

Wśród tropów znalazł się jednak również fałszywy, dotyczący ojca Kornelii: – Zweryfikowałam go bezpośrednio w firmie, w której rzekomo miał pracować. Okazało się, że chodziło o innego człowieka. To pokazuje, dlaczego wszystko trzeba sprawdzać niezależnie.

– Nie wiem wiele o samym forum. Traktowałam je jako źródło tropów, a wszystkie informacje weryfikowałam samodzielnie – zaznacza.

Podobnie działa Jakub Wątor. Oboje zwracają uwagę, że zbiorowa praca użytkowników może pomóc w odnalezieniu rozproszonych informacji, ale nie zastępuje dziennikarskiej weryfikacji. Sama Wanda podaje, że dziennikarze nie kontaktowali się dotąd z administracją, a "większość cytowań nie jest oznaczana".

Zapytani o najważniejsze osiągnięcia społeczności forum Wanda, jej przedstawiciele wymienili m.in. ustalenia dotyczące fikcyjnego konta "Damiana Rawicza", dyskusje na temat osiągnięć Kornelii Wieczorek, a także próby rozpoznania relacji Magdaleny Tarnowskiej i Bagiego na podstawie gestów, spojrzeń oraz elementów tła widocznych w publikowanych materiałach. Są to różne rodzaje aktywności, a szczegółów przywoływanych historii nie można uznać za zweryfikowane wyłącznie na podstawie deklaracji przedstawicieli forum.

Wątor dostrzega w zainteresowaniu celebrytami potrzebę wspólnego śledzenia ich życia.

– Influencerzy i celebryci przejęli dziś częściowo rolę bohaterów serialowych. Kiedyś oglądaliśmy serial, kibicowaliśmy bohaterce, życzyliśmy źle czarnemu charakterowi i czekaliśmy na następny odcinek. Dziś mamy taki serial na żywo – mówi.

Kto odpowiada za serwis

W odpowiedziach dla Wirtualnemedia.pl przedstawiciele forum deklarują, że od początku zarządzają nim założyciele, ale nie podają nazwisk. Moderatorki mają pracować wolontaryjnie, a serwis utrzymuje się z reklam. Część przychodów – według stanowiska Wandy – przeznaczana jest na coroczne akcje charytatywne. Forum nie ujawnia wysokości przychodów ani kosztów.

W polityce prywatności jako administratora danych osobowych wskazano Olszewski Consulting S.L. z siedzibą w Benalmádenie w Hiszpanii. W dokumencie wymieniony jest również Sergiusz Olszewski.

Według hiszpańskiej bazy eInforma spółkę utworzono 28 maja 2024 roku. Ma 3 tys. euro kapitału, a Sergiusz Olszewski figuruje jako jej administrador único, czyli osoba jednoosobowo zarządzająca. Zadeklarowany zakres działalności obejmuje doradztwo informatyczne, programowanie i pozostałe usługi IT.

Dokumenty potwierdzają związek spółki z przetwarzaniem danych na forum. Nie wyjaśniają jednak ani kto założył Wandę, ani kiedy, ani na jakich zasadach spółka przejęła rolę administratora danych.

Forum deklaruje ochronę prywatności

Przedstawiciele forum Wanda odrzucają określanie jej jako miejsca pełnego hejtu. Deklarują usuwanie pomówień, zakaz dyskryminacji i ochronę prywatności. Dopuszczają krytykę zabiegów medycyny estetycznej, pod warunkiem zachowania "przyzwoitych słów". Zabronione ma być publikowanie adresów i miejsc pracy, a także krytykowanie dzieci influencerów i zamieszczanie ich zdjęć.

Z deklaracjami forum kontrastuje jednak opinia Sandry Kubickiej. Modelka w odpowiedziach przekazanych za pośrednictwem menadżerki zaznacza, że sama nie czyta Wandy. O wpisach dowiaduje się od fanów. Jako przykład przekroczenia granic opisuje wizytę swojej mamy, towarzyszącej jej koleżanki i syna w łódzkim zoo. Według jej relacji ktoś zrobił im zdjęcia, które później opublikowano na forum.

– Posypały się komentarze na temat wyglądu mamy i koleżanki, teorie, że to jest niania, komentowanie zachowania czy wyglądu osób, które nie są osobami publicznymi. Nie ma mojej zgody na hejt wobec mnie, a tym bardziej wobec osób, których jedyną "winą" jest to, że są na przykład moją rodziną – podkreśla.

Opisany przypadek dotyczy obszarów, które Wanda deklaruje jako chronione regulaminem. Na podstawie relacji Kubickiej i ogólnych zapewnień forum nie można jednak ustalić, jakie dokładnie wpisy opublikowano, kiedy to nastąpiło i jak zareagowała moderacja.

Kubicka mówi również o konsekwencjach dla zdrowia i pracy: – Z uwagi na zmasowany hejt, nie tylko na forum Wanda, ale też na portalu Pudelek.pl, zmuszona byłam sięgnąć po pomoc specjalistów. Zaczęłam terapię.

Potwierdza kontakt z osobami prowadzącymi forum. Według niej rozmowy doprowadziły do usunięcia poświęconego jej wątku, ale w jego miejsce powstał kolejny. Zarzuca też serwisowi brak moderacji. Wanda deklaruje natomiast usuwanie komentarzy zawierających hejt i pomówienia, a zarazem wskazuje, że nie realizuje automatycznie żądań usunięcia wszystkich treści o osobie nadal publikującej w internecie.

Kubicka zwraca uwagę także na dalszy obieg wpisów. Informacje z forum mają trafiać do komentarzy pod publikacjami, a następnie być powielane w kolejnych miejscach.

– Od redakcji oczekuję dwóch rzeczy. Po pierwsze, żeby przed publikacją pytała o komentarz osobę, której tekst dotyczy. Po drugie, żeby moderowała komentarze pod własnymi artykułami, bo to właśnie tam treści z forum są powielane i zaczynają żyć własnym życiem – mówi.

Hiszpania nie zamyka drogi do roszczeń

W odpowiedziach dla Wirtualnychmediów forum akcentuje prywatność użytkowników. Deklaruje zbieranie minimum danych potrzebnych do utworzenia konta i udostępnienie poradnika dotyczącego ochrony prywatności.

Dodaje także argument prawny: "Jako podmiot zarejestrowany w Królestwie Hiszpanii, odpowiadamy wyłącznie przed hiszpańskimi organami, zgodnie z rygorystycznymi wymaganiami RODO".

O ocenę tego stanowiska poprosiliśmy Krzysztofa Czyżewskiego, adwokata i wspólnika w kancelarii Czyżewscy. Prawnik podkreśla, że trzeba rozdzielić różne rodzaje odpowiedzialności.

Czym innym jest kwestia danych osobowych i ich przetwarzania, a czym innym ochrona dóbr osobistych. W tym drugim przypadku miejsce rejestracji podmiotu nie jest rozstrzygające. Istotne jest to, gdzie dochodzi do naruszenia – najczęściej tam, gdzie pokrzywdzony może zapoznać się lub zapoznał się ze spornym wpisem.

Krzysztof Czyżewski
adwokat i wspólnik w kancelarii Czyżewscy

Kubicka również wskazuje, że skutki wpisów odczuwa w Polsce, gdzie mieszka i pracuje. Deklaruje gotowość wystąpienia przeciwko prowadzącym forum przed polskim sądem.

Wanda podaje, że influencerzy najczęściej żądają usunięcia wszystkich treści na swój temat. Według serwisu realizacja takiego żądania naruszałaby zasadę proporcjonalności moderacji wynikającą z DSA. Wskazuje wyjątek dotyczący osób, które przestały publikować. Ich zgłoszenia mają być rozpatrywane indywidualnie, a wątki co do zasady usuwane na podstawie RODO.

Czyżewski zaznacza, że przy dochodzeniu ochrony dóbr osobistych zakończenie działalności w internecie nie przesądza o możliwości wystąpienia z roszczeniem: – Na możliwość dochodzenia roszczeń, na przykład z tytułu naruszenia czci, nie wpływa to, czy dana osoba nadal publikuje treści, czy zakończyła taką działalność. Może to natomiast wpływać na zakres roszczeń i rozmiar krzywdy.

Wanda argumentuje, że usuwanie wszystkich treści na temat aktywnych w internecie osób naruszałoby zasadę proporcjonalności moderacji wynikającą z DSA. W przypadku osób, które przestały publikować, zgłoszenia mają być rozpatrywane indywidualnie, a wątki co do zasady usuwane na podstawie RODO.

Czyżewski zaznacza, że zakończenie działalności w internecie nie pozbawia nikogo prawa do dochodzenia ochrony dóbr osobistych. Może natomiast wpływać na zakres roszczeń i ocenę krzywdy.

Prawnik zachowuje też ostrożność wobec żądań usunięcia całych dyskusji: – Nie cały wątek i nie każda zawarta w nim wypowiedź muszą naruszać dobra osobiste. Usunięcie również tych wpisów, które nie stanowią naruszenia, mogłoby ingerować w wolność wypowiedzi.

Za bezprawny komentarz w pierwszej kolejności odpowiada jego autor. Nie wyklucza to jednak odpowiedzialności podmiotu prowadzącego serwis – znaczenie mają jego wiedza o naruszeniu i reakcja na zgłoszenie. Publiczna działalność pozwala na ostrzejszą krytykę, ale nie daje przyzwolenia na dowolne ataki. Osobną kwestią pozostaje ochrona bliskich i życia prywatnego.

Co zrobić, gdy usunięta wypowiedź pojawia się ponownie? Czyżewski wskazuje, że co do zasady nie ma ogólnego obowiązku monitorowania całych wątków. Zgłoszenia powinny dotyczyć konkretnych treści. Ważne jest również zabezpieczenie dowodów: wpisu, miejsca i czasu publikacji oraz reakcji pokazujących skutki naruszenia.

– W praktyce w wielu przypadkach ciężko ścigać naruszenia na forach. Anonimowość, skomplikowane procedury i mała responsywność administratorów utrudniają dochodzenie praw – zauważa prawnik. To ogólna uwaga o forach, nie ustalenie dotyczące reakcji Wandy na sprawę Kubickiej.

Dla Wątora i Wittenberg forum jest miejscem, z którego można wyprowadzić trop, a następnie sprawdzić go poza internetową dyskusją. Kubicka opisuje natomiast trudność zatrzymania obiegu treści, które uważa za krzywdzące. Sama Wanda odpowiada deklaracjami o moderacji, prywatności i prawie do krytyki.

– Czasem trafia się osoba, która wie więcej, niż wiadomo publicznie – mówi Wątor. Przykład z materiału Wittenberg pokazuje jednak, że nawet przekonujący trop może prowadzić do pomyłki. W internetowym archiwum informacje prawdziwe i fałszywe mogą początkowo wyglądać równie wiarygodnie.

Mediateka — katalog branżowych firm

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Wydawcy dłużej poczekają na decyzję UKE ws. pieniędzy od Google. Nowy termin

Wydawcy dłużej poczekają na decyzję UKE ws. pieniędzy od Google. Nowy termin

Ponad 765 tys. reklam w TVN24 i TVN24 BiS. Kaufland, Lidl i PKO BP w czołówce

Ponad 765 tys. reklam w TVN24 i TVN24 BiS. Kaufland, Lidl i PKO BP w czołówce

Koniec serialu "Felicità". Znamy widownię produkcji TVP1

Koniec serialu "Felicità". Znamy widownię produkcji TVP1

Wyciek danych czytelników "Pisma". Magazyn zresetował hasła

Wyciek danych czytelników "Pisma". Magazyn zresetował hasła

Od seansu do doświadczenia. Dlaczego kino w wersji premium rośnie w siłę?
Materiał reklamowy

Od seansu do doświadczenia. Dlaczego kino w wersji premium rośnie w siłę?

Kolejne kanały 4fun.tv przechodzą na emisję w wysokiej rozdzielczości

Kolejne kanały 4fun.tv przechodzą na emisję w wysokiej rozdzielczości