WPP Media wraz z Uniwersytetem Warszawskim opublikowały raport pt. "Polacy a AI", który pokazuje szybkie upowszechnienie narzędzi generatywnych.
Według autorów 72 proc. ogółu społeczeństwa oraz 87 proc. "białych kołnierzyków" korzysta z AI, zarówno prywatnie (69 proc. i 81 proc.) jak i zawodowo (71 proc.). Najczęstsze firmowe zastosowania to tłumaczenia (31 proc.), generowanie tekstów (28 proc.) i analiza danych (24 proc.).
"Shadow AI" w pracy: korzyści i ryzyka
Raport wskazuje, że sztuczna inteligencja przynosi w pracy przede wszystkim ułatwienie obowiązków (35 proc.) i oszczędność czasu (34 proc.).
Jednak tylko co czwarty pracownik (24 proc.) ma dostęp do oficjalnych narzędzi zapewnionych przez pracodawcę. Reszta sięga po ogólnodostępne rozwiązania, często bez wiedzy przełożonych, co autorzy określają jako "shadow AI". Obawy dotyczą możliwych błędów (31 proc.) oraz wycieku danych wrażliwych (20 proc.).
Zjawisko Shadow AI, czyli korzystania z algorytmów na własną rękę, poza oficjalnym obiegiem, to nie jest wyłącznie problem z compliance. To głośny sygnał, że biznes nie nadąża za ludzką potrzebą ułatwiania sobie życia
W dalszej części wypowiedzi Paweł Gala podkreśla potrzebę bezpiecznej infrastruktury dla pracowników.
— Ludzie używają AI nie dlatego, że szef kazał, ale dlatego, że po prostu chcą pracować sprytniej. […] Kiedy czytam, że dla Pokolenia Z sztuczna inteligencja staje się powiernikiem, mentorem, a czasem nawet terapeutą, rozumiem, że definicja „relacji” właśnie uległa redefinicji — dodaje Gala.
Jak AI (nie) działa w relacjach prywatnych
Według raportu 53 proc. Polaków korzysta z AI, by wspierać komunikację z innymi. Wskazywane przykłady to m.in. pisanie służbowych maili (15 proc.) oraz tworzenie życzeń dla bliskich (13 proc.).
Jednocześnie 85 proc. badanych dostrzega negatywne skutki angażowania AI w interakcje: spłycenie relacji (36 proc.), ryzyko dezinformacji (31 proc.) i pogorszenie umiejętności komunikacyjnych (30 proc.).
— Fakt, że już blisko 30 proc. z nas „zatrudnia” algorytm do pisania osobistych wiadomości, dowodzi, że zaczęliśmy traktować relacje z bliskimi podobnie do procesów biznesowych — zauważa Gala.
Blisko 45 proc. respondentów przyznaje, że nie zawsze potrafi rozpoznać wiadomość napisaną przez AI. Ci, którzy deklarują taką umiejętność, wskazują na nienaturalny styl (56 proc.) oraz sformalizowany język (43 proc.). Gdy odbiorcy odkrywają, że treść wygenerowała maszyna, emocje są mieszane: rozbawienie (22 proc.), a następnie zawód (15 proc.) i niepewność (16 proc.).
Badanie pokazuje odmienny stosunek do AI w zależności od płci. Mężczyźni częściej samodzielnie eksplorują możliwości technologii (62 proc. wobec 50 proc. kobiet), częściej widzą szansę dla swojej branży (36 proc., 28 proc.) oraz deklarują, że AI wspiera ich kreatywność (45 proc., 37 proc.).
Kobiety natomiast silniej odczuwają niepokój związany z użyciem AI w komunikacji: niepewność deklaruje 31 proc. badanych (18 proc. wśród mężczyzn), a wyraźną obawę 27 proc. (21 proc. u mężczyzn).
Chatbot jako autorytet i "terapeuta" z wyboru
Dla 32 proc. badanych AI w rozmowie przyjmuje rolę autorytetu — eksperta, mentora, przewodnika duchowego lub terapeuty (8 proc.).
Ponad połowa respondentów (54 proc.) prowadzi z chatbotami konwersacje przypominające dialog z człowiekiem: dzieli się zainteresowaniami, problemami osobistymi, a nawet wchodzi w dyskusje filozoficzne. W codziennych interakcjach użytkownicy zachowują dobre maniery: 18 proc. zawsze się wita, 18 proc. dziękuje, a 17 proc. dodaje "proszę" w komendach.
Autorzy zwracają uwagę na motywacje do rozmów z maszyną. Choć dominuje ciekawość i chęć zabawy, co dziesiąty Polak przyznaje, że rozmawia z AI z powodu samotności. Wśród najmłodszej grupy (18–29 lat) odsetek szukających w AI pocieszenia rośnie do co szóstej osoby, a chatbot bywa traktowany wprost jako terapeuta.
Autorzy oraz cytowani menedżerowie z WPP Media podkreślają potrzebę wdrażania bezpiecznych, oficjalnych rozwiązań w firmach — tak, by ograniczać "shadow AI" i ryzyko operacyjne, jednocześnie odpowiadając na codzienne potrzeby użytkowników.
